III FZ 195/24

Dnia 16 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 251/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 9 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 251/23, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 czerwca 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że Skarżący przesłał korespondencję będącą odpowiedzią na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, do skarżonego organu, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, zamiast bezpośrednio do tut. Sądu. Wynika to jednoznacznie z okoliczności sprawy, a przede wszystkim z samego oświadczenia Skarżącego, złożonego we wniosku o przywrócenie terminu (por.: k. 56 akt sądowych). W świetle powyższych okoliczności, Sąd nie dostrzegł na gruncie niniejszej sprawy niezależnych od skarżącego i niemożliwych do pokonania przeszkód, które usprawiedliwiałyby niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a także uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił mu naruszenie art. 58 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 p.p.s.a. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi do rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy trafnie Sąd I instancji ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest uzupełnienie braków formalnych skargi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Jeżeli natomiast strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z dni 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, OSNP – wkł. 2002/19/11). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podzielić również pogląd, iż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionych w zażaleniu okoliczności nie można wysnuć wniosku, iż Skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, że Skarżący został prawidłowo pouczony przez Sąd (a nie organ) o terminie i zakresie wymaganych do uzupełnienia braków formalnych. Samo więc przekonanie Skarżącego, że skoro skargę wniósł za pośrednictwem organu, to również w tym zakresie obowiązuje taki sam tryb postępowania, nie świadczy o należytym wykonaniu zobowiązania i dołożeniu należytej dbałości o swoje interesy. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, której nie można było przezwyciężyć Natomiast dochowując należytej staranności skarżący posiadał możliwość zweryfikowania swojego przeświadczenia o sposobie wnoszenia korespondencji do Sądu i upewnienia się co do trafności posiadanej wiedzy. Moment wniesienia pisma został przez ustawodawcę utożsamiony z momentem oddania pisma w placówce pocztowej, ale aby to oddanie pisma w placówce pocztowej odniosło skutek prawnoprocesowy niezbędne jest jego prawidłowe zaadresowanie do właściwego organu lub Sądu. W sytuacji błędnego (nieprawidłowego) zaadresowania i skierowania przesyłki do organu odwoławczego zamiast do Sądu, za datę wniesienia pisma do Sądu należało uznać datę przekazania tego pisma przez organ do właściwego sądu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.