III FZ 173/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SPP/Kr 127/21 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 1 lipca 2020 r. nr 1201-IEE.711.1.99.2020.2.AG w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: odrzucić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SPP/Kr 127/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyniku rozpoznania wniosku P. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w pkt 1 orzeczenia oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w pkt 2 ustanowił dla strony radcę prawnego, w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podając art. 244 § 1, art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Korespondencja sądowa zawierająca odpis postanowienia z uzasadnieniem została doręczona stronie 17 sierpnia 2022 r. Nie zgadzając się z pkt 1 rozstrzygnięcia, pismem z 23 sierpnia 2022 r., nadanym 24 sierpnia 2022 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, skarżący zaskarżył kwestionowane postanowienie sądu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie przekazał zażalenie skarżącego zgodnie z właściwością Sądowi pierwszej instancji 1 września 2022 r. (data widniejąca na prezentacie biura podawczego, k. 26). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako spóźnione podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu kwestionowanego postanowienia. Brzmienie przywołanego przepisu, jak również inne przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poza szczególną instytucją przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej na warunkach określonych w art. 86-88 p.p.s.a. (bez wpływu dla sprawy), nie przewidują rozwiązania proceduralnego umożliwiającego skuteczne wniesienie pisma po terminie tudzież uznaniową ocenę spełnienia przesłanek formalnych takiego działania. Przepisy proceduralne, w tym dotyczące terminów na dokonywanie określonych czynności procesowych, mają na celu nie tylko zabezpieczanie prawidłowego toku postępowania poprzez zapobieganie jego przewlekłości, ale również – zwłaszcza w przypadku środków zaskarżenia – poprzez narzucenie dyscypliny procesowej przejawiającej się w ograniczeniu czasowym możliwości realizacji prawa do ich wniesienia utrzymywanie pewności sytuacji procesowej i stanu ostateczności orzeczeń sądowych występujących w obrocie prawnym. O doniosłości terminowego dokonywania czynności procesowych, zwłaszcza terminów przewidzianych dla weryfikacji orzeczeń, sąd informuje strony w stosownych pouczeniach dołączanych do orzeczeń mogących być w przyszłości substratem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy, orzekał w warunkach art. 258 § 4.p.p.s.a. jako sąd pierwszej instancji, toteż co do zasady zażalenie na postanowienie z 14 lipca 2022 r. było dopuszczalne. Jak wynika jednakże z akt sprawy, niewątpliwym pozostaje, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji z 14 lipca 2022 r. została odebrana przez stronę 17 sierpnia 2022 r. Za bezsporną należy nadto uznać okoliczność, że zażalenie na przywołane we wstępie postanowienie strona omyłkowo zaadresowała do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, zamiast do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, mimo prawidłowego pouczenia wystosowanego do strony w rzeczonym zakresie (k. 24). Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie postępowania zażaleniowego w procedurze sądowoadministracyjnej nie stanowią regulacji kompleksowej i zamkniętej, a w zakresie nieuregulowanym – poprzez odesłanie zawarte w art. 197 § 2 p.p.s.a. – nakazują sięgać do przepisów o skardze kasacyjnej. Na mocy wskazanego przepisu odsyłającego do oceny trybu wniesienia środka zaskarżenia w postaci zażalenia należało zastosować odpowiednio art. 177 § 1 p.p.s.a. i ostatecznie uznać, że winien być on wniesiony do sądu drugiego stopnia za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie, tj. w realiach rozpoznawanej sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sytuacji omyłkowego skierowania zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, innego wojewódzkiego sądu administracyjnego czy też organu administracji publicznej termin jest zachowany jedynie w przypadku, gdy adresat takiej korespondencji prześle środek zaskarżenia do właściwego sądu wojewódzkiego przed upływem terminu ustawowego, o którym mowa w art. 194 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2011 r., I OZ 810/11; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2012 r., II FZ 122/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2018 r., II FZ 168/18). W niniejszej sprawie zażalenie będące przedmiotem analizy wpłynęło do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 1 września 2022 r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu zakreślonego dla dokonania czynności procesowej, co obligowało Sąd pierwszej instancji do zastosowania sankcji z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i odrzucenia zażalenia. Sąd ten nie wychwycił zaistniałego uchybienia i nie zastosował ww. sankcji mimo występowania ku temu przesłanek procesowych, a następnie zażalenie takowe przekazał do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.