III FZ 163/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SPP/Łd 238/23, w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi B.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 lipca 2023 r., nr 1001-IEE-2.7192.34.2023.13.MOK, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SPP/Łd 238/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił sprzeciw S.N. (dalej: zainteresowany) od postanowienia referendarza sądowego tego Sądu z 5 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy B.N. będącej stroną postępowania wiodącego prowadzonego pod sygn. I SA/Łd 783/23. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Łodzi wskazał, że zainteresowany jako podmiot niebędący stroną postępowania wiodącego ani incydentalnego w zakresie prawa pomocy nie był uprawniony do wniesienia sprzeciwu, co skutkowało koniecznością jego odrzucenia na podstawie art. 259 § 2 w zw. z art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W reakcji na powyższe zainteresowany wniósł zażalenie, odnosząc się merytorycznie do podstaw przyznania stronie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy co do zasady wykonuje referendarz sądowy, który w ramach powierzonych czynności posiada kompetencje sądu. Na mocy art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie 7 dni liczonych od doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z zestawienia przywołanych przepisów wynika wyłączność przyznania stronie (również w przypadku umocowania przezeń pełnomocnika) przymiotu uprawnionego do wystąpienia ze środkami zaskarżenia na rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu wpadkowym w zakresie prawa pomocy. Przyznanie czy też odmowa przyznania stronie prawa pomocy następuje w ramach postępowania incydentalnego inicjowanego w granicach sprawy wiodącej i co do zasady zachowuje tożsamość podmiotową. Wyłącznie podmiot, który na mocy przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi legitymuje się statusem strony, posiada legitymację do zaskarżania rozstrzygnięć wskazanych w art. 258 p.p.s.a. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zainteresowanemu nie przysługiwało uprawnienie do zaskarżenia postanowienia referendarza sądowego z 5 stycznia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązany był zastosować sankcję odrzucenia sprzeciwu. Z tożsamych względów, jak zaprezentowane powyżej, sankcję odrzucenia należało następnie zastosować również wobec zażalenia wywiedzionego przez zainteresowanego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 lutego 2024 r., niezależnie od wtórnego zagadnienia braku występowania podstawy prawnej wywodzenia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego działającego w prawie pomocy na poziomie sądu drugoinstancyjnego w ogólności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.