III FZ 162/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 60/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r., nr 1201-IEW-2[1].711319.2023.7 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Postanowieniem z 29 listopada 2024 r., I SPP/Kr 60/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie T. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie tego sądu z 23 sierpnia 2024 r., I SPP/Kr 60/24 o oddaleniu wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 30 listopada 2023 r., nr 1201-IEW-2[1].711319.2023.7, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że wniesione zażalenie było niedopuszczalne. Zdaniem sądu, ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego. Powyższej oceny prawnej nie zmienia okoliczność, że Skarżący został błędnie pouczony o prawie do wniesienia zażalenia. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 258 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") – poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 23 sierpnia 2024 r. nie przysługiwało zażalenie, w sytuacji gdy w sentencji tego orzeczenia sąd wyrzekł (sit.!) o oddaleniu wniosku Skarżącego o oddaleniu od kosztów sądowych, nie zaś o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 czerwca 2024 r, a co za tym idzie orzekał jako sąd pierwszej instancji. W oparciu o powyższy zarzut Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie z 29 listopada 2024 r. wydane zostało na podstawie błędnych ustaleń faktycznych. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że art. 260 p.p.s.a. (w brzemieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, zmienia albo utrzymuje te rozstrzygnięcia w mocy. W świetle art. 260 § 2 p.p.s.a., w sprawach o których mowa w art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka jako sąd drugiej instancji. Wydane w tym trybie postanowienia nie podlegają zaskarżeniu. Jednak w tej sprawie taki przypadek nie zachodzi, bowiem postanowienie WSA w Krakowie z 23 sierpnia 2024 r. nie było postanowieniem wydanym w trybie art. 260 p.p.s.a., tj. zmieniającym albo utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie referendarza sądowego. W postanowieniu tym WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawą prawną wydania postanowienia z 23 sierpnia 2024 r. nie był art. 260 p.p.s.a., lecz art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a. (k. 25-28). Z art. 258 § 4 p.p.s.a. wynika natomiast, że czynności, o których mowa w § 2 (tj. czynności orzecznicze referendarza sądowego), może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. Skoro WSA w Krakowie w postanowieniu z 23 sierpnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 258 § 4 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to - pomijając na tym etapie ocenę prawidłowości takiego rozstrzygnięcia - wbrew temu co przyjął sąd w zaskarżonym w tej sprawie postanowieniu z 29 listopada 2024 r., Skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia zażalenia, o czym zresztą zasadnie został pouczony (k. 30-31). Sąd pierwszej instancji powinien zatem zbadać, czy przedmiotowe zażalenie spełnia wymogi formalne oraz czy zostało wniesione w terminie i w zależności od tych ustaleń nadać sprawie dalszy bieg. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.