III FZ 159/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Op 257/22, w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. S. i S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2022 r., nr 1601-IEE.711.296.2022, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Op 257/22, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał E. S. i S. S. do solidarnego uiszczenia brakującego wpisu od skargi uprzednio złożonej w sprawie, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 25 września 2022 r. skarżąca E. S. złożyła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, wnosząc jednocześnie o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w treści podnosząc argumenty dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Kwestię wysokości wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych regulują przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej: rozporządzenie), którego § 2 ust. 1 pkt 1 – będący podstawą wydania zarządzenia objętego zaskarżeniem – stanowi, że wpis stały skarg w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Po myśli art. 246 § 1 p.p.s.a. stronie przyznana została możliwość skorzystania z prawa pomocy, w tym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy jednoczesnym nałożeniu nań obowiązku wykazania przesłanek warunkujących możność sięgnięcia przez sąd po wskazaną regulację (ustawowy "brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny"). Z uwagi na fakt, że skarżący wystąpili ze skargą na rozstrzygnięcie organu odwoławczego bez uiszczenia należnej opłaty, zasadnie zostali wezwani do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Kwota wskazana w zaskarżonym zarządzeniu odpowiada wysokości wpisu należnego od skargi na tego typu akty administracyjne (wspomniany § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Jak wynika z akt sprawy, w toku procesu sanowania braku fiskalnego skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne wyczerpano tok instancyjny w zakresie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych – w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 21 listopada 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 118/22, w przedmiocie przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz odmowy zwolnienia od kosztów sądowych (utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 11 stycznia 2023 r.). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone zarządzenie odpowiada przepisom obowiązującego prawa zarówno co do zasady, jak również co do wysokości. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.