III FZ 15/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń H. K. i B. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2025 r. sygn. akt I SA/Łd 351/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. K. i B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr SKO.4100.3.4.25 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2019 postanawia: oddalić zażalenia.

1. Postanowieniem z 22 października 2025 r., I SA/Łd 351/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił H. K. i B. L. (dalej: "skarżący", "strona") wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11 kwietnia 2025 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2019. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). 2. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że skarżący nie wykazali ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji. W niniejszej sprawie skarżący poprzestali na zacytowaniu przesłanek ochrony tymczasowej wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wyrażeniu opinii, że wykonanie decyzji spowoduje daleko idące negatywne konsekwencje dla ich rodziny, nie uprawdopodobnili jednak żadnej z wyszczególnionych w powołanym przepisie prawa przesłanek ochrony tymczasowej. Zdaniem sądu pierwszej instancji eksponowana we wniosku okoliczność potencjalnego pogorszenia stanu finansowego skarżących nie jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a trudna sytuacja materialna strony nie może być utożsamiana z niebezpieczeństwem wyrządzenia jej znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3. Pismem z 30 października 2025 r. pełnomocnik skarżącej (H. K.) złożył zażalenie. W zażaleniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła żadnej z przesłanek ochrony tymczasowej w sytuacji, gdy z przedstawionych przez skarżącą okoliczniki niezbicie wynika, że w obliczu trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej rodziny skarżącej, podjęcie egzekucji należności wynikającej z zaskarżonej decyzji z dużym prawdopodobieństwem spowoduje nieodwracalne skutki w postaci pozbawienia skarżącej środków do życia i leczenia. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. W zażaleniu wniesiono również o dopuszczenie dowodu z załączonych do niego dokumentów. 4. Odrębnym pismem z 3 listopada 2025 r. skarżący (B. L.) wniósł zażalenie na ww. postanowienie, w którym wskazano na naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Dodatkowo w zażaleniu wskazano, że w postanowieniu z 11 marca 2020 r., sygn. akt Ts 7/20 Trybunał Konstytucyjny, w innej sprawie, ale dotyczącej nieruchomości wchodzącej w ten sam obszar, wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji i nie wymagał od skarżących dodatkowych dokumentów. W zażaleniu wniesiono również o dopuszczenie dowodu z załączonych do niego dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. 5. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja, powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., do jego uzupełnienia. W świetle powyższego nie można uznać, żeby WSA w Łodzi odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W skardze do tego sądu, domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, skarżący nie przedstawili żadnych danych oraz dokumentów, tym samym uniemożliwili sądowi ocenę czy na skutek wykonania decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Dane wynikające z akt sprawy, pochodzące z oświadczeń załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie są okolicznościami wystarczająco uzasadniającymi wstrzymanie wykonania decyzji. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że w przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, aby mogła skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z 17 lutego 2016 r., II GZ 116/16). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (zob. postanowienia NSA: z 23 kwietnia 2009 r., I OZ 375/09; z 29 listopada 2011 r., II OZ 1240/11; z 12 listopada 2019 r., I OZ 1054/19). W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA w Łodzi. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły zatem doprowadzić dołączone do zażaleń dokumenty obrazujące sytuację materialną, prawną, zdrowotną i rodzinną skarżących. Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 p.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności (zob. postanowienie NSA: z 21 października 2022 r., III FZ 564/22). Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.