III FZ 145/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 558/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 3 października 2022 r., rep. 1381/PO/22 w przedmiocie nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 558/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skargi S. z siedzibą w B. (dalej: Skarżąca lub Spółdzielnia) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 3 października 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przedstawiając stan sprawy w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że zarządzeniem z 28 listopada 2022 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej 5 grudnia 2022 r. W dniu 22 grudnia 2022 r. pełnomocnik strony złożyła do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazała, że nie była w stanie w zakreślonym terminie wykonać wezwania z uwagi na stan zdrowia. Kancelaria prowadzona jest jednoosobowo i mimo odbioru pisma nie było innej osoby, która mogłaby terminowo wykonać wezwanie. W dniu 6 grudnia 2022 r. pełnomocnik zgłosiła się do lekarza, gdzie został u niej stwierdzony "ostry chorobowy", który uniemożliwiał pełnomocnikowi nie tylko właściwe myślenie ale spowodował także zakaz opuszczania domu przez kolejnych 7 dni, czyli do 13 grudnia 2022 r. Na dowód czego pełnomocnik załączyła e-receptę z 6 grudnia 2022 r. Wraz z wnioskiem pełnomocnik uzupełniła braki formalne skargi. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd pierwszej instancji uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu pełnomocnik Spółdzielni nie uprawdopodobniła, że zapadła na chorobę nagłą lub obłożną, mającą taki charakter i przebieg, że przy dołożeniu nawet najwyższych starań, bez narażania się na utratę zdrowia, choroba ta uniemożliwiała mu wykonanie wezwania Sądu osobiście lub przez osobę trzecią, ewentualnie, że nie mogła posłużyć się substytutem. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Podkreślił, iż pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Ponadto, profesjonalny pełnomocnik, którym jest radca prawny należycie dbający o ochronę interesów klienta winien tak zorganizować pracę kancelarii, aby zapewnić w terminie sporządzanie pism niezbędnych dla zachowania praw klientów w prowadzonych przez siebie sprawach. W razie niemożności prowadzenia tych spraw osobiście, powinien tak zorganizować działalność przez siebie prowadzoną, by była możliwość posłużenia się pełnomocnikiem substytucyjnym. Spółdzielnia pismem z 23 stycznia 2023 r. zaskarżyła ww. postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i zmianę oraz przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 3 października 2022 r. Pełnomocnik Skarżącej ponownie oświadczyła, że nie była w stanie wykonać wystosowanego do niej wezwania z uwagi na stan zdrowia. Do zażalenia dołączyła potwierdzenie realizacji recepty elektronicznej z 6 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. W świetle art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem złożenia wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, iż kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z: 13.3.2023 r., I FZ 69/23; z 8.3.2023 r., II FZ 12/23; z 17.2.2023 r., III FZ 49/23 - CBOSA). Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że okoliczności powołane przez pełnomocnika Skarżącej uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Jak słusznie zauważa Sąd pierwszej instancji choroba pełnomocnika nie może być uznana za okoliczność przemawiającą za brakiem winy strony w uchybieniu terminu. NSA uznaje za w pełni prawidłowe stanowisko WSA w Olsztynie, który wskazał, że pełnomocnik nie przedłożyła żadnego dowodu na to, że w rzeczywistości zachorowała w dniu 6 grudnia 2022 r. i to na tyle poważnie, aby stracić wszelką możliwość działania. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono jedynie wydruk e-recepty z 6 grudnia 2022 r., zaś do zażalenia potwierdzenie jej realizacji z tego samego dnia. Zdaniem Sądu z dokumentów tych wynika, że ewentualne pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika Skarżącej miało miejsce w dniu 6 grudnia 2022 r., czyli w trakcie trwania terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie sposób przy tym jednoznacznie stwierdzić, że stan ten utrzymywał się do 12 grudnia 2022 r. Profesjonalny pełnomocnik Skarżącej mając wiedzę o skutkach procesowych w przypadku uchybienia terminu winien był domagać się wystawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt wystąpienia opisanych dolegliwości i przedłożyć go do Sądu celem uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Biorąc pod uwagę, iż przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której pełnomocnik nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku należało uznać, iż przytoczone w zażaleniu okoliczności i przedstawiona przez pełnomocnika Skarżącej argumentacja (że kancelaria prowadzona jest jednoosobowo) nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. W niniejszej sprawie występujący w sprawie radca prawny będący profesjonalistą nie powinien dopuszczać do sytuacji, w której interesy strony mogłyby być nienależycie reprezentowane, szczególnie w sytuacji gdy miał świadomość, że wniósł skargę, której braki formalne winien uzupełnić po wezwaniu. Jak prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować swoją pracę, ażeby w nagłych niezaplanowanych sytuacjach nie dopuszczać do takich sytuacji, w których ten interes strony byłby zagrożony. Przy wypełnianiu obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną, od której zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadne jest wymaganie od niego maksimum staranności przy jej wykonywaniu. W tym stanie rzeczy postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia uchybionego terminu do usunięcia baków formalnych skargi należało uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.