III FZ 119/24

Dnia 17 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 3/24 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 listopada 2022 r., nr SKO.EA/418/141/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizacje zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego postanawia oddalić zażalenie.

III FZ 119/24 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA) postanowieniem z 5 stycznia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 3/24 umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. (dalej: Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.EA/418/141/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizacje zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Pismem z 19 lutego 2024 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Krakowie, wnosząc o jego zmianę. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że postanowieniem z 9 maja 2023 r. sygn. I SPP/Kr 21/23 referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie (dalej: ORA) wyznaczyła dla Skarżącego adwokata z urzędu. Następnie wyrokiem z 20 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 89/23 WSA w Krakowie oddalił skargę. Po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem, pełnomocnik skarżącego sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis opinii został doręczony Skarżącemu 13 listopada 2023 r. Skarżący złożył w sądzie 20 listopada 2023 r. pismo, w którym wskazał, że "podtrzymuje wniosek o umocowanie wyznaczenia pełnomocnika nadanego z urzędu w osobie adwokata do sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej". Ponadto dodał, że pełnomocnik nadany z urzędu złożył opinię prawną, czyli zrezygnował z prowadzenia sprawy. Jego zdaniem pełnomocnik nie starał się. Do wniosku załączył odpis pisma z 20 listopada 2023 r. do ORA w Krakowie, w którym wskazał, że ustanowione dla niego prawo pomocy nie wygasło i obowiązuje do wyznaczenia kolejnego pełnomocnika, jeśli poprzedni zrezygnuje. Zarządzeniem z 23 listopada 2023 r. Skarżący został poinformowany, że przyznane mu prawo pomocy jest skuteczne przez cały tok postępowania, zarówno przed WSA, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Sąd nie ma możliwości nakazania pełnomocnikowi podjęcia działań, jeżeli pełnomocnik ten nie znajduje ku temu podstaw prawnych. Organem umocowanym do ewentualnej zmiany pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest właściwy organ samorządu zawodowego. W kolejnym piśmie skierowanym do sądu Skarżący zaznaczył, że pełnomocnicy nadani z urzędu i ORA podnoszą argumentację, iż byli przydzieleni tylko do sprawy toczącej się przed WSA w Krakowie, a ich pełnomocnictwo na tym etapie wygasa i że są przydzieleni do określonej sprawy oraz reprezentowania przed tym sądem, przed którym toczy się postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony od kosztów sądowych oraz został mu przyznany adwokat. W myśl art. 249 a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała zgodnie z art. 251 p.p.s.a. Ponadto prawo pomocy może być stronie cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Jeżeli nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej prawa pomocy może korzystać na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Ponadto p.p.s.a nie zawiera przepisu, który upoważniałby stronę do żądania w drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego pełnomocnika w sytuacji, gdy ten wyznaczony nie spełnił jej oczekiwań w zakresie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OZ 654/11, publik. CBOS). Dlatego też nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy Skarżący z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych (w tym przypadku ORA w Krakowie), a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane stronie prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, publ. CBOS). Skarżący korzysta w niniejszym postępowaniu z przyznanego mu prawa pomocy, dlatego też nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się przy rozpoznaniu sprawy naruszenia przepisów procesowych, jak również w sposób właściwy ustalił stan faktyczny, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego powtórnym wnioskiem Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.