III FZ 113/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. S. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 464/20 w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym zarządzeniem z 15 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 464/20, Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nakazała przymusowe ściągnięcie od Z. S. (dalej: skarżący) opłaty kancelaryjnej z tytułu wniesionego wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Pismem z 5 listopada 2020 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 464/20, oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 14 stycznia 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r., od którego nie uiścił wymaganej opłaty kancelaryjnej. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2020 r. wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł w terminie 7 dni liczonych od dnia doręczenia odpisu zarządzenia. Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 22 lipca 2021 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 17 listopada 2020 r. poprzez uiszczenie zaległej kwoty. W dacie 19 sierpnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo zatytułowane "zażalenie/wniosek", w treści którego skarżący wniósł o zwolnienie w całości z ww. opłaty kancelaryjnej, powołując się na uprzednio podnoszoną w postępowaniu wpadkowym w zakresie prawa pomocy argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej i majątkowej. W wykonaniu pkt 2 zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 23 sierpnia 2021 r. skarżącego pouczono, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty i nie chroni przez skutkami niezastosowania się do treści wezwania. W reakcji na powyższe w dacie 16 września 2021 r. skarżący złożył na biuro podawcze pismo pozbawione braków formalnych. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z 29 września 2021 r. nie nadano biegu wnioskowi o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej ze względu na prawomocne postanowienie tego Sądu z 2 czerwca 2021 r. Do 2 listopada 2021 r. brakująca opłata nie została uiszczona, zaś zarządzeniem z 15 listopada 2021 r. Przewodnicząca Wydziału III zarządziła jej przymusowe ściągnięcie od skarżącego. Na zarządzenie z 15 listopada 2021 r. skarżący złożył zażalenie, w uzasadnieniu którego podniesiono argumenty dotyczące trudnej sytuacji ekonomicznej oraz prawa do otrzymania uzasadnienia wyroku niezależnie od wniesionej opłaty na podstawie norm konstytucyjnych. Skarżący zwrócił uwagę na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego na wcześniejszym jego etapie z uwagi na trudną sytuację finansową, zaś odmowę przyznania zwolnienia od kosztów oraz ściągnięcie opłaty kancelaryjnej uznał za sankcję finansową w stosunku do jego osoby. Skarżący podniósł także, że ewentualna opłata powinna zostać uiszczona dopiero po sporządzeniu uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni liczonych od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie art. 142 § 2 P.p.s.a. nakazuje sądowi doręczenie wnioskodawcy odpisu wyroku z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, że wniosek strony, o jakim mowa w art. 142 § 2 p.p.s.a., podlega opłacie. Zgodnie z art. 234 § 2 P.p.s.a. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie 7-dniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek o uzasadnienie, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Kwotę należnej opłaty precyzuje natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1090), które w § 2 określa opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w wysokości 100 zł. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o sporządzenie i doręczenie wyroku z 27 października 2020 r. wraz z uzasadnieniem. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, Przewodnicząca Wydziału III zasadnie zarządziła wezwanie skarżącego do jej uiszczenia. Z powodu nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, koniecznym następstwem było jej ściągnięcie. Zarządzenie jest zatem zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak również co do wysokości. Bezzasadne są twierdzenia skarżącego o niesłusznym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej z uwagi na jego trudną sytuację finansową. Skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego składał wnioski o przyznanie prawa pomocy, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, korzystając z prawa procesowego przewidzianego w art. 243 P.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 P.p.s.a. (k. 11 i 54 akt sądowych). Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zakończyło się prawomocnym postanowieniem z 9 lipca 2020 r., sygn. akt III SPP/Wa 193/20, na mocy którego zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi oraz odmową przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, a następnie postanowieniem z 9 marca 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 552/20, utrzymującym w mocy postanowienie z 18 stycznia 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 552/20 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całych kosztów sądowych. Wobec wyczerpania trybu instancyjnego w zakresie postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka przewidziana w art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. zwalniająca z obowiązku uiszczania kosztów sądowych przez stronę, której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zaś skarżący pozostaje zobowiązanym do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem stosownie do art. 234 § 2 P.p.s.a. Bez wpływu na niniejszą ocenę pozostaje argumentacja podnoszona w zażaleniu co do braku uprzedniego otrzymania odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak wynika z treści art. 234 § 2 P.p.s.a., momentem generującym obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, nie zaś jego otrzymanie. Sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie jest uwarunkowane wpłaceniem przez stronę opłaty kancelaryjnej i podlega doręczeniu niezależnie od okoliczności jej uregulowania, co w istocie stanowi wyraz powoływanej przez skarżącego ochrony prawa do sądu zawartego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie ze złożonym wnioskiem sporządził i doręczył uzasadnienie wyroku, wzywając do uiszczenia brakującej opłaty. Brak wniesienia koniecznej opłaty spowodował przypisany prawem obowiązek jej ściągnięcia, którą to sankcję Przewodnicząca Wydziału III zastosowała, wydając kwestionowane zarządzenie z 25 listopada 2021 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.