III FZ 104/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 771/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku dnia 27 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 771/20 odrzucił skargę A. M. (dalej: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Stan sprawy przedstawia się następująco. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 27 marca 2020 r., dotyczące odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 18 listopada 2019 r., utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 lipca 2019 r., w którym to stwierdzono nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 9 stycznia 2019 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku skarżącego, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. wydania przez wierzyciela prawomocnego postanowienia dotyczącego zarzutów. Skarżący złożył również wniosek o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi na ww. postanowienie. W związku z powyższym skarżącemu doręczono formularz PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 13 października 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SPP/Gd 302/20, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe zarządzenie, zaskarżając je w całości. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r. (sygn. akt I SPP/Gd 302/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Wobec powyższego, skarżącemu doręczono odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 stycznia 2021 r. wzywając go do wykonania prawomocnego zarządzenia tj. uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem złożonym 19 lutego 2021 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 18 czerwca 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III FZ 360/21 oddalił zażalenie skarżącego. Z uwagi na powyższe w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2021 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 27 stycznia 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w 30 listopada 2021 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 25 stycznia 2022 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p. p. s. a."), art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (tj. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483) i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (tj. Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167). Ponadto podniósł, że postanowienie rażąco narusza interes społeczny i obywatelski oraz powoduje utratę zaufania do władzy publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (w tym przypadku wpis). W razie nieopłacenia skargi wzywa się wnoszącego, aby uiścił należny wpis, a niewykonanie tego wezwania w terminie skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a stanowiącego, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie przewodniczący prawidłowo wezwał stronę do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniesionej skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący został zatem pouczony o skutkach nieuiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego jakoby prawomocne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2021 r. Sygn. akt I SA/Gd 771/20 cechowała niejasność, nielogiczność, dwuznaczność oraz jakoby budziłoby wątpliwości odnośnie do zawartej w nim treści. Zarządzenie zostało doręczone prawidłowo skarżącemu w dniu 30 listopada 2021 r. Wpis nie został uiszczony przez skarżącego pomimo upływu terminu do jego uiszczenia w dniu 7 grudnia 2021 r. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Strona skarżąca ma zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od każdej wnoszonej skargi, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a.), bądź postanowienia przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). Ponieważ skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy, brak jest argumentów przemawiających za uwzględnieniem zażalenia. W odpowiedzi na zarzut skarżącego dotyczący nieprawomocnie zakończonego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że na podstawie art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Skarżący nie uzupełnił wniosku w zakreślonym terminie, a w konsekwencji starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenie w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe zarządzenie zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r. sygn. akt I SPP/Gd 302/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone sprzeciwem zarządzenie. Należy zauważyć, że konsekwencją wynikająca z art. 260 p.p.s.a. jest to, iż orzeczenie sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. Wobec powyższego zarzut skarżącego dotyczący nieprawomocnie zakończonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie znajduje uzasadnionych podstaw. Reasumując, uwzględniając powyższy przebieg czynności w sprawie należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo odrzucił skargę skarżącego. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienia NSA z: 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA z: 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia innej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie w sprawie mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (zob. postanowienie NSA z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 969/16). W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącego, który − mimo prawidłowego wezwania − nie uiścił wpisu od skargi. Z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nieuprawnione są zarzuty skarżącego co do braku pouczenia o skutkach nieuiszczenia wpisu w terminie oraz niewskazania mu w wezwaniu, które pismo zostanie odrzucone w przypadku niezastosowania się do wezwania. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p. p. s. a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.