III FZ 1/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 491/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 lutego 2022 r., nr 2201-IEW.720.8.2022.MP w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 491/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W.S., zwanemu dalej "Skarżącym", wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynikało, że Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Administracji w Gdańsku z 21 lutego 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2021 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W skardze Skarżący zawarł wniosek o zawieszenie czynności egzekucyjnych do momentu rozpatrzenia skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2022 r. ww. wniosek Skarżącego uznano jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że zaskarżone w sprawie postanowienie, utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie posiada atrybutu wykonalności, tj. nie nadaje się do wykonania i nie podlega wykonaniu Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie a także ponownie o zawieszenie czynności egzekucyjnych do momentu rozpatrzenia niniejszego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gdańsku, co do charakteru aktów, które podlegają wstrzymaniu. Mogą to być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Przypomnieć należy, że Sąd pierwszej instancji za przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie uznał postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 21 lutego 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r. oddalające zarzut dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z zaskarżonego postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie oddalające zarzut nie wynika zatem wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone postanowienie nie korzysta z przymiotu wykonalności i tym samym nie można orzec o jego wstrzymaniu. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a także o wstrzymanie czynności egzekucyjnych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku, zawartego w niniejszym zażaleniu, podnieść należy, iż sąd administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy wstrzymanie czynności egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sądy administracyjne są właściwe do orzekania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru nad prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, a w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji (vide post. NSA z 13.12.2022 r., III FZ 653/22; CBOSA). Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.