III FSK 969/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi P. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1607/21 oddalającym skargę kasacyjną P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2543/18 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2018 r., nr 1401-IEW-1.4123.33.2018.9.MG w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1607/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. S. (dalej: ,,Skarżący’’) od wyroku Wojewódzkiego Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2019 r., III SA/Wa 2543/18, w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17 sierpnia 2018 r., nr 1401-IEW-1.4123.33.2018.9.MG w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Pismem z 18 lipca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 25 stycznia 2023 r. Wskazując na art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: ,,p.p.s.a."), powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2023 r., P 5/19. Na tej podstawie pełnomocnik Skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku NSA z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1607/21 poprzez: - uchylenie w całości wyroku WSA w Warszawie z 14 maja 2019 r., III FSK SA/Wa 2543/18 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz strony Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; - ewentualnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku NSA z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1607/21 poprzez: uchylenie w całości wyroku WSA w Warszawie z 14 maja 2019 r., III FSK SA/Wa 2543/18 oraz rozpoznanie skargi przez NSA w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz uwzględnienie skargi Skarżącego poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania podatkowego na podstawie art. 145 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a oraz zasądzenie na rzecz strony Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na rzecz strony Skarżącej kosztów postępowania wznowieniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Wskazał też, że postanowieniem z 29 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17 sierpnia 2018 r., dlatego w jego ocenie - stosownie do art. 56 p.p.s.a. – niniejsze postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 grudnia 2016 r., II FSK 2938/16, w przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, sąd w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji formalnej skargi tj., czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powyższego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271-274 ustawy p.p.s.a. W tej sprawie Skarżący, wnosząc skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 25 stycznia 2023 r., II FSK 1607/21, wskazał na podstawę określoną w art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stało się wyjaśnienie użytego w art. 272 § 1 p.p.s.a. zwrotu normatywnego "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Należyte odczytanie tego wyrażenia wymagało odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do orzekania przez sąd administracyjny. Kwestię tę w sposób wiążący wyjaśnił NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10 stwierdzając w niej, że przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. W wyroku z 12 kwietnia 2023 r., P 5/19, na który w tej sprawie powołał się wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "1. Art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm.) w zakresie, w jakim przewiduje związanie sądu orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością bezskuteczną egzekucję, w procesie wytoczonym na podstawie art. 299 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467, z późn. zm.) przeciwko pozwanemu, który utracił status członka zarządu spółki przed datą wszczęcia postępowania, w którym orzeczenie przeciwko spółce zapadło, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 299 § 1 i 2 ustawy - Kodeks spółek handlowych w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji." Analiza akt sądowych jednoznacznie wskazuje, że ani wyrok NSA z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1607/21, ani wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2019 r., III SA/Wa 2543/18, ani też decyzje organów podatkowych nie zawierały w swojej podstawie żadnego z przepisów, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2023 r., P 5/19. Przedmiotowa sprawa dotyczyła bowiem kwestii odpowiedzialności osób trzecich, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., a nie odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. Powołanie się w skardze o wznowienie postępowania na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu, który nie był podstawą wydania orzeczeń organów podatkowych i sądów administracyjnych obu instancji, nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia z art. 272 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji czyni skargę o wznowienie postępowania niedopuszczalną. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.