III FSK 94/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. B. i P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 334/22 w sprawie ze skargi E. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 334/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę E. B. oraz P. B. (dalej "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 5 października 2020 r. nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a." Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnieśli Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości. Strony wniosły o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji; 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. postawiono zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj.: naruszenie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.), dalej jako: "O.p." i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170, w brzmieniu obowiązującym w 2014 r.) dalej jako: "u.p.o.l.", poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji naruszeń organu polegających na niewyjaśnieniu i braku jakichkolwiek działań organu w celu ustalenia powierzchni budynku będącej podstawą opodatkowania. Samorządowe Kolegium odwoławcze nie skorzystało z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy. Przechodząc do rozpatrzenia podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, w pierwszej kolejności koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów. Nie można przy tym pomijać, że skarga kasacyjna odnosi się do zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i tym samym powinna zawierać zarzuty wobec tego wyroku, wykazujące szczegółowo takie naruszenie prawa, które realizuje podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. Dla skuteczności skargi kasacyjnej, konieczne jest zatem wykazanie błędów w rozumowaniu wojewódzkiego sądu administracyjnego przy podejmowaniu przez niego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować, uszczegóławiać, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienia (por. wyroki NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 97/08; z 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 241/08; z 3 listopada 2010 r. sygn. akt I FSK 1663/09; z 26 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1667/09 oraz z 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 3131/18). Powyższe uwagi były konieczne z uwagi na sposób sformułowania uzasadnienia skargi kasacyjnej, które uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do stawianych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie sporządzone zostało na niecałej stronie. Argumentacja prawna, mająca uzasadnić podniesione zarzuty, zawarta została w kilku lakonicznych stwierdzeniach i sprowadza się do tego, że zdaniem Skarżących, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł braku działań organu w celu ustalenia powierzchni budynku będącej podstawą opodatkowania. Należy zatem zauważyć, ż wyrokiem z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 717/18 Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 629/17, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. i rozpoznał merytorycznie skargę. W przyjętych za podstawę orzeczenia ustaleniach faktycznych co do spornej nieruchomości, wskazano że powierzchnia budynków przeznaczonych na cele rekreacyjne wynosi 370 m2. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie rozpoznającym skargę kasacyjną z uwagi na treść art. 153 i art. 170 p.p.s.a. jest związany stanowiskiem zaprezentowanym w orzeczeniu o sygn. akt II FSK 717/18. Nie zaszły też takie okoliczności (zmiana stanu prawnego lub istotnych okoliczności faktycznych), które pozbawiałyby to orzeczenie mocy wiążącej w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Związanie prawomocnym wyrokiem powoduje z kolei, że ustalenia zapadłe w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego muszą zostać uwzględnione w postępowaniach z nim powiązanych, w związku z czym nie przeprowadza się odrębnych dowodów na okoliczności, które stanowiły przedmiot kontroli w ramach postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98). Podzielić należy pogląd wyrażony w jednym z orzeczeń przez NSA, że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (zob. wyrok NSA z 24.11.2020 r., II FSK 1014/19, LEX nr 3109066) (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Niemniej podkreślić wypada, że Skarżący nie wykazał, aby organy nie dokonały wszechstronnej oceny ujawnionych okoliczności dotyczących ustalenia prawidłowej powierzchni budynku, a postępowanie organów w tym zakresie uznać należy za prawidłowe i nienaruszające wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło także do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 26 listopada 2015 r., I OSK 528/14, wyrok NSA z 30 października 2015 r., II OSK 485/14). Sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Ponadto Skarżący w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 629/17, a następnie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym sygn. akt II FSK 717/18, dotyczącym podatku od nieruchomości za 2014 r., nie podważali powierzchni budynku będącej podstawą opodatkowania. Zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.p.o.l. został postawiony dopiero na obecnym etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Mając na uwadze powyższe za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisu o charakterze wynikowym, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy w danej sprawie (po pierwsze) miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, a nadto (po drugie) owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie przedstawił argumentacji świadczącej o tym, że wystąpiły przesłanki niezbędne do zastosowania tego przepisu w realiach rozpoznawanej sprawy. W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Jolanta Sokołowska