III FSK 921/25

Dnia 11 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2025 r. sygn. akt III SAB/Wa 58/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie pisma dotyczącego egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 marca 2025 r., III SAB/Wa 58/24 odrzucił skargę B. P. (dalej: Skarżący) na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie pisma dotyczącego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji ani z treści skargi z 17 listopada 2024 r., ani z zarysowanego przebiegu postępowania, czy - wprost - z treści akt administracyjnych nie wynika, by Skarżący, kwestionując bezczynność, wniósł do organu administracji ponaglenie w sprawie, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., w wykonaniu wezwania Sądu oświadczył ponadto, że Skarżący nie wniósł ponaglenia. W konsekwencji, niemożliwe stało się badanie - co do istoty - przez Sąd bezczynności naczelnika, ponieważ nie zostały spełnione wymogi skutecznego złożenia skargi na bezczynność organu (art. 52 § 1, art. art. 52 § 2, art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Na powyższe postanowienie, pełnomocnik Skarżącego złożył skargę kasacyjną. Zaskarżył postanowienie w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniesionej skargi na bezczynność z powodu rzekomego braku wystosowania przez Skarżącego do organu przed jej wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., podczas gdy wnioskodawca wystosował przed wniesieniem skargi na bezczynność pisma noszące znamiona ponagleń (pisma z 1 sierpnia 2024 r. oraz z 29 września 2024 r.), – art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 33 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177 z późn. zm., dalej: Regulamin), poprzez odrzucenie skargi pomimo braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy Skarżący wniósł ponaglenie - tj. brak wezwania Skarżącego do przedstawienia tego dokumentu i ograniczenie się do skierowania pytania, czy ponaglenie takie zostało złożone, jedynie do organu, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem wystąpienie z takim zapytaniem do Skarżącego dałoby możliwość na zwrócenie uwagi Sądu na ponaglenie znajdujące się w aktach sprawy, – art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 253 § 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez rozpatrzenie skargi w terminie, który uniemożliwił ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu podjęcie rzeczywistych działań mających na celu reprezentowanie Skarżącego i zapewnienie Skarżącemu pomocy prawnej, co przełożyło się na wadliwość postępowania poprzez brak możliwości zwrócenia Sądowi pierwszej instancji na dokument ponaglenia złożony do akt sprawy. W związku z powyższym na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odrzucił skargę na bezczynność organu z uwagi na brak wcześniejszego złożenia ponaglenia, co skutkowało niewyczerpaniem toku instancyjnego. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła stosowne ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że obowiązek wykazania przesłanek dopuszczalności skargi spoczywa na stronie. Jeśli skarżący powołuje się na wniesienie ponaglenia, powinien wskazać je już w skardze i dołączyć stosowny dowód. WSA w Warszawie prawidłowo zwrócił się do organu o informację, czy ponaglenie zostało złożone. Jest to prawidłowe działanie w ramach oceny dopuszczalności skargi na bezczynność, ponieważ organ dysponuje rejestrem korespondencji i jest w stanie jednoznacznie potwierdzić lub wykluczyć fakt złożenia ponaglenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie prawidłowo uznał, że wskazane przez Skarżącego pisma (które znajdowały się również w aktach administracyjnych badanych przez ten Sąd) nie stanowiły ponagleń w rozumieniu art. 37 k.p.a. Pismo z 29 września 2024 r. zostało skierowane do innego organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. – i dotyczyło spraw z zakresu PCC. Nie zawierało wskazania, że dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS w L., ani nie odnosiło się wprost do przewlekłości tego postępowania. W związku z tym organ, do którego je skierowano, nie miał obowiązku przekazywania go jako ponaglenia do właściwego organu. Podobnie pismo z 1 sierpnia 2024 r., skierowane bezpośrednio do NUS w L., nie spełniało wymogów ponaglenia. Z jego treści nie wynikało, że dotyczy ono przewlekłości postępowania w konkretnej sprawie. Zawarte w nim informacje odnosiły się do innych postępowań, w tym dotyczących zwrotu nadpłaty. W orzecznictwie podkreśla się, że dla skuteczności ponaglenia kluczowe jest jego złożenie, jednakże treść pisma musi wskazywać, jakiej sprawy dotyczy i na czym polegała przewlekłość organu. Tymczasem we wskazywanych pismach, ani razu nie pada słowo "ponaglenie", "bezczynność" lub "przewlekłość" (por. wyrok NSA z 3 marca 2020 r., sygn. II OZ 190/20). W tej sprawie warunki te nie zostały spełnione. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego ograniczenia udziału pełnomocnika z urzędu w postępowaniu zauważyć należy, że został on wyznaczony na kilka dni przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy wyznaczony z urzędu powinien niezwłocznie skontaktować się ze stroną w celu uzyskania niezbędnej dokumentacji sprawy. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzygał zatem co do meritum sprawy i działał na posiedzeniu niejawnym. W takim przypadku nie istnieje obowiązek zawiadamiania pełnomocnika o terminie posiedzenia. Skarżący nie został pozbawiony prawa do obrony, ponieważ po wydaniu postanowienia miał możliwość zaskarżenia go z pomocą pełnomocnika w drodze skargi kasacyjnej, co uczynił. Nie można zatem uznać, aby doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ani art. 253 p.p.s.a. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.