III FSK 901/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1319/21 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r. nr 1401-IEW2.4123.81.2020.4.JR w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. postanawia odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Wyrokiem z 25 marca 2022 r., III SA/Wa 1319/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. S. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 marca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. 2. Od tego wyroku, pismem z 3 czerwca 2022 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął 13 listopada 2023 r., uchwałę II GPS 2/22, zgodnie z którą: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał m.in., że wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. sądowa instytucja ochrony tymczasowej dotyczy aktu, który stał się przedmiotem skargi do sądu, jak również może dotyczyć tych aktów, które wydane lub podjęte zostały we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie NSA w przypadku skargi wniesionej na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też stwierdzające niedopuszczalność odwołania rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie mieści się w pojęciu w granicach danej sprawy. Sprawa zainicjowana skargą na ww. postanowienia ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą. Brak zatem tożsamości pomiędzy sprawą zainicjowaną skargą na ww. postanowienia, która ma charakter procesowy, a decyzją organu pierwszej instancji, która ma charakter materialnoprawny i nie została podjęta w tym samym postępowaniu zainicjowanym skargą, jak również w ramach postępowania zainicjowanego skargą nie może być objęta zakresem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale tej podkreślił, że nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że wspomniana wcześniej uchwała będzie mieć w niej zastosowanie, bowiem skarżący domagał się wstrzymania wykonania decyzji wydanej w I instancji, niejako przy okazji skargi na postanowienie organu II instancji, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy jego przywrócenia. Ze względu na powyższe, uwzględniając treść uchwały II GPS 2/22, uznać należało, iż złożony wniosek jest niedopuszczalny i jako taki, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a, podlegał odrzuceniu.