III FSK 844/22

Dnia 18 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosków zawartych w skardze kasacyjnej P. W. 1) o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z 8 września 2021 r., 2) zawieszenie postępowania kasacyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 110/22 w sprawie ze skargi P. W. na decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2021 r., nr 0401-IEW.4123.15.2021 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich postanawia: 1) oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z 8 września 2021 r., 2) oddalić wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 29.03.2022 r. o sygn. I SA/Bd 110/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 8.12.2021 r. o nr 0401-IEW.4123.15.2021, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok ten jest dostępny – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w całości skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego). Jednocześnie w skardze kasacyjnej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z 8.09.2021 r. oraz wniósł na mocy art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a) o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy. Wniósł także o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania cywilnego o stwierdzenie nieważności albo ustalenie nieistnienia umowy sprzedaży ewentualnie o orzeczenie o zwrotnym przeniesieniu własności nieruchomości spółki. Rozstrzygniecie niniejszej sprawy zależy w ocenie skarżącego od uprzedniego rozstrzygnięcia w postępowaniu cywilnym prowadzącym do ustalenia właściciela nieruchomości w K.. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Wniosek skarżącego o wstrzymanie decyzji organu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Na skarżącym ciąży zatem obowiązek wykazania, że wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., to jest przedstawienia okoliczności uprawdopodobniających, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie brak jest w ogóle uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. W świetle powyższej argumentacji należy uznać, że skoro skarżący we wniosku kierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie wykazał, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak jest podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. 3.2. Odnosząc się zaś do wniosków skarżącego o zawieszenie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z wniosków trudno wywieść, czy skarżący wnosi o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego czy też podatkowego w sprawie. Powołany przez niego art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obliguje organy administracji publicznej nie zaś sądy czy organy podatkowe do zawieszenia postępowani,a gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Naczelny Sąd Administracyjny nie stosuje tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu tego wniosku. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis powyższy stanowi, że zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zależy od uznania sądu. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi zatem być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że ww. przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.11.2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 62). Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością, jak i ekonomiką procesową. Rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd powinien ocenić także wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma istotne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie było niezbędne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania sąd cywilny spraw skarżącego, w toku niniejszego postępowania nie wyłoniło się bowiem zagadnienie, którego Naczelny Sąd Administracyjny nie byłby władny rozstrzygnąć samodzielnie. 3.3. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z 8.09.2021 r., jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Natomiast odnośnie do wniosku o zawieszenie postępowania orzekł zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 i art. 193 p.p.s.a., jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki