III FSK 829/23

Dnia 24 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 486/22 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 listopada 2021 r., nr SKO.410.189.2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 7 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, I SA/Gd 486/22, oddalił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. W skardze kasacyjnej strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, względnie prawdopodobieństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że 15 lipca 2021 r. na terenie biogazowni prowadzonej przez skarżącą miała miejsce katastrofa budowlana polegająca na nagłym zniszczeniu zbiorników fermentacyjnych. W wyniku katastrofy całkowitemu zniszczeniu uległ jeden z bloków (trzy zbiorniki). Strona podkreśliła, że wskazane nadzwyczajne zdarzenie wprowadziło skarżącą w ogromne problemy finansowe. Długotrwały proces odbudowy biogazowni zakończył się uruchomieniem procesu technologicznego dopiero 22 lutego bieżącego roku. Biogazownia jest jeszcze na etapie rozruchu technologicznego. Straty finansowe skarżącej spowodowane katastrofą budowlaną szacowane są na minimum 4.000.000 zł. Skarżąca wskazała, że egzekucja należności pieniężnej zaskarżonej niniejszą skargą spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, która może doprowadzić nawet do konieczności ogłoszenia upadłości skarżącej spółki. W ocenie skarżącej wymiar podatku od nieruchomości jest znacznych rozmiarów, co przy dochodach strony za obecny rok obrotowy czyni możliwość wystąpienia problemów finansowych spółki. Zdaniem skarżącej istnieje realna możliwość bankructwa, albowiem wymiar podatku i niepewność uzyskania kredytu może zagrażać interesom finansowym spółki. Do wniosku skarżąca dołączyła m.in. rachunek zysków i strat za 2022 r. oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek spółki zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. W postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazujących na zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, załączając do wniosku również stosowną dokumentację. Z przestawionych przez skarżącą dokumentów finansowych spółki oraz zawartej we wniosku argumentacji wynika, że wniosek jest uzasadniony. Zdaniem skarżącej wymiar podatku od nieruchomości jest znacznych rozmiarów, co przy dochodach strony za obecny rok obrotowy czyni możliwość wystąpienia problemów finansowych spółki. Ponadto w ocenie strony istnieje realna możliwość bankructwa, z uwagi na wymiar podatku i niepewność uzyskania kredytu. We wniosku wskazano, że na terenie biogazowni prowadzonej przez skarżącą miała miejsce katastrofa budowlana polegająca na nagłym zniszczeniu zbiorników fermentacyjnych. Należy uznać, że zdarzenie to miało istotne znaczenie z perspektywy działalności spółki. Należy również mieć na względzie, że proces odbudowy biogazowni zakończył się uruchomieniem procesu technologicznego 22 lutego 2023 r., jednak jak podkreśliła skarżąca biogazownia jest jeszcze na etapie rozruchu technologicznego. W świetle przedstawionych dokumentów finansowych oraz katastrofy budowlanej, z której skutkami zmaga się skarżąca, nie można wykluczyć, że egzekucja należności pieniężnej wynikającej z zaskarżonej decyzji mogłaby doprowadzić do pogorszenia sytuacji materialnej skarżącej, co z kolei mogłoby skutkować trudnymi do odwrócenia skutkami w postaci konieczności ogłoszenia upadłości. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo). Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza gdy wysokość należności pieniężnej jest istotna z punktu widzenia sytuacji finansowej, w której znajduje się skarżąca. Należy również zwrócić uwagę, że łącznie z zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją wobec skarżącej wydane zostały cztery decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za cztery kolejne lata (2017-2020). W ocenie Sądu, tym bardziej należy mieć na względzie, że egzekucja należności pieniężnych wynikających z czterech wydanych wobec spółki decyzji, biorąc pod uwagę wysokość określonego w nich zobowiązania podatkowego w stosunku do osiąganych przez skarżącą zysków z działalności, stanowiłaby ryzyko utraty płynności finansowej spółki, a w konsekwencji konieczności zakończenia działalności spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać, że skarżąca uprawdopodobniła na czym miałoby polegać wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji i na poparcie powyższych twierdzeń przedstawił stosowne dokumenty źródłowe, z których wynikało w jakiej sytuacji finansowej i majątkowej się znajduje. Z tego powodu uzasadnione jest uwzględnienie wniosku strony poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Z tego względu na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.