III FSK 828/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Po 695/18 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2018 r. nr 3001-IWE2.4123.11.2018 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2018 r., I SA/Po 695/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarzadu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Skarżący powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną. W związku ze zbliżającym się terminem rozpoznania sprawy, pełnomocnik skarżącego został poinformowany o możliwości skierowania sprawy na posiedzenie niejawne. Pełnomocnik skarżącego nadesłał informację o bezprzedmiotowości postępowania – Skarżący zmarł. Do pisma procesowego pełnomocnik Skarżącego dołączył skrócony akt zgonu skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3 tego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku śmierci strony skarżącej przy spełnieniu pewnych warunków postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się nadal i zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego. Co do zasady, w miejsce zmarłego skarżącego mogą wstąpić jego następcy prawni. Zgodnie z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Z kolei poświadczenie dziedziczenia stwarza domniemanie prawne, że wskazane w nim osoby są następcami prawnymi zmarłego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., III CZP 100/15). Następcy prawni muszą wykazać, że posiadają w sprawie interes prawny, a ponadto oświadczyć, że podtrzymują skargę (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2013 r., II OSK 144/12 i II OSK 981/12, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2014 r., II SA/Kr 1506/13). W niniejszej sprawie nie ma informacji o ewentualnych następcach prawnych. Ponadto, z brzmienia art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn w nim wskazanych jest obligatoryjne i następuje z urzędu (tak też NSA np. w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2014 r., I OSK 2930/14). Tym samym NSA musi zawiesić postępowanie w sytuacji, gdy tylko otrzyma informację, że strona zmarła - a tak było w niniejszej sprawie. Zawieszenie postępowania w takiej sytuacji jest obligatoryjne, tj. ustawa nie dopuszcza tutaj wyjątku innego niż ten przewidziany w § 3 przepisu, który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Art. 127 § 3 p.p.s.a. stanowi, że podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania. W niniejszej sprawie, z uwagi na śmierć skarżącego, zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.