III FSK 65/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 590/21 wniosku M. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 12 maja 2021 r. nr 3201-IOM.4104.6.2021.7, 3201-IOM.4104.3.2021 w przedmiocie podatek od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 590/21, w sprawie ze skargi M. S. uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 12 maja 2021 r. nr 3201-IOM.4104.6.2021.7; 3201-IOM.4104.3.2021, a także poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 3 grudnia 2020 r. nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Pismem z 18 listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną. Przesyłka zawierająca odpis skargi kasacyjnej została doręczona 14 grudnia 2021 r. pełnomocnikowi skarżącego - adw. B. S., która pokwitowała ten fakt własnoręcznym podpisem (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 128 akt sądowych). Pismem z 3 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tej odpowiedzi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wskazała, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jej winy z powodu złego stanu zdrowia w okresie Świąt Bożego i bezpośrednio po nich związanego z wysoką temperaturą ciała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") , jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tych przepisów, konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych osób, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, LEX/el. 2018, komentarz do art. 87 p.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację w przedmiocie braku swojej winy w uchybieniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Za brakiem winy w uchybieniu terminu może przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, i która uniemożliwiała podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonanie czynności w postępowaniu, jeżeli w tym czasie osoba zainteresowana ma możliwość powierzenia dokonania czynności innej osobie. Należy przy tym podkreślić, że na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest adwokat ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu należy w związku z tym brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Tylko właściwa organizacja pracy kancelarii może być bowiem traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Ocena, czy profesjonalny pełnomocnik dochował reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie standardy. Kryterium należytej staranności jest wobec tych osób podwyższone, ponieważ posiadają one stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Dopuszczenie się niedbalstwa czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw przez profesjonalnego pełnomocnika, skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Innymi słowy, w stosunku profesjonalnego pełnomocnika (np. adwokata) wymagania staranności i ostrożności muszą być większe, niż w stosunku do osoby nieznającej przepisów prawa i nietrudniącej się zawodowo prowadzeniem cudzych spraw. Podwyższona staranność profesjonalnego pełnomocnika w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest takie zorganizowanie działalności kancelarii, aby w razie jego nieobecności, czy choroby, mógł udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi lub radcy prawnemu. W świetle przedstawionych wyżej zapatrywań istotne jest uprawdopodobnienie samego faktu choroby, a także w dalszej kolejności wpływu stanu zdrowia danej osoby na niemożność działania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Ze złożonego w tej sprawie wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, że choroba pełnomocniczki miała charakter nagły, który pozwalałby na uznanie, że pełnomocniczka w ogóle nie mogła wykonywać swoich czynności zawodowych i w związku z tym nie mogła dochować terminu. Strona w uzasadnieniu wniosku ograniczyła się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że "z powodu złego stanu zdrowia i wysokiej gorączki" nie była w stanie sporządzić pisma w przepisanym ku temu terminie. Wiązało się to także "z unikaniem kontaktu z innymi osobami w związku z przypuszczeniem zakażenia koronawirusem, które okazało się niezasadne". Istotne w tej sprawie jest również to, że do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączono żadnych dokumentów, które uprawdopodobniałyby argumentację w nim przedstawioną. Pełnomocniczka skarżącego miała natomiast świadomość, że z chwilą odebrania przesyłki zawierającej odpis skargi kasacyjnej (tj. dnia 14 grudnia 2021 r.) rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Podsumowując, w realiach niniejszej sprawy nie została uprawdopodobniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.