III FSK 638/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Łukasz Tłuczkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 756/23 w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 lipca 2023 r., nr 1001-IEE-2.7192.48.2023.6.JS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 756/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. B. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Organ") z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego L. (dalej: "organ I instancji") prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne. W dniu 28 lutego 2023 r. podatnik złożył pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". Postanowieniem z 14 marca 2023 r. organ I instancji oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ½ udziału w prawie własności samochodu osobowego. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu 30 marca 2023 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a."). W dniu 11 kwietnia 2023 r. podatnik złożył za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A. – zażalenie na postanowienie organu I instancji z 14 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w postanowieniu z dnia 12 lipca 2023 r. powołując się na zawarte w art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") odwołanie do stosowania przepisów k.p.a. podkreślił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej, która zawierała zaskarżone rozstrzygnięcie wynika, że 16 marca 2023 r. z powodu niemożności jej doręczenia adresatowi lub dorosłemu domownikowi (który podjął się oddania pisma adresatowi), przesyłkę pozostawiono do dyspozycji Skarżącego w agencji pocztowej, na okres 14 dni. O powyższym fakcie Skarżący został poinformowany w pozostawionych awizach z 16 marca 2023 r. oraz z 24 marca 2023 r. Ponieważ Skarżący nie odebrał korespondencji przez okres 14 dni, od pierwszego awizo, doręczenie postanowienia z 14 marca 2023 r. nastąpiło w sposób określony w art. 44 k.p.a. Organ podkreślił, że termin na wniesienia zażalenia na postanowienia z dnia 14 marca 2023 zakończył się w dniu 6 kwietnia 2023 r. Natomiast Skarżący zażalenie na postanowienie z 14 marca 2023 r. wniósł 11 kwietnia 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny na wstępie rozważań wskazał, że rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi mieścił się w dyspozycji tego przepisu, dlatego tryb ten mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Ustawodawca przekazanie sprawy rozpoznawanej w trybie uproszczonym do rozpoznania na rozprawie pozostawił uznaniu sądu (art. 121 p.p.s.a.). Sąd uznał również, iż stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości (wbrew zarzutom skargi i późniejszej argumentacji pełnomocnika), a istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości liczenia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd I instancji wskazał również, iż podlegająca zakresowi badania Sądu kwestia sprowadza się do oceny prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenie Skarżącego na postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż domniemanie prawne, o jakim mowa w art. 44 § 4 k.p.a., rodzi wyłącznie prawidłowo dokonane doręczenie zastępcze. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego "awizo". Mając na uwadze, iż Skarżący podkreśla, że przedmiotową przesyłkę otrzymał w dniu 4 kwietnia 2023 r. wskazać należy, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r, poz. 1481 ze zm. - dalej jako "Prawo pocztowe"), co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dowodem, jeżeli zostało prawidłowo sporządzone. W innym razie nie może zostać uznane za dowód. W ocenie Sądu I instancji prawidłowość dokonanego doręczenia zastępczego nie budzi wątpliwości. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, która zawierała zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie z 14 marca 2023 r. wynika, że 16 marca 2023 r. z powodu niemożności jej doręczenia adresatowi lub dorosłemu domownikowi (który podjął się oddania pisma adresatowi), przesyłkę pozostawiono do dyspozycji Skarżącego w agencji pocztowej, na okres 14 dni. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 24 marca 2023 r. a następnie zwrócono do nadawcy w dniu 3 kwietnia 2023 r. Mając na uwadze powyższe WSA przyznał rację Organowi, który wskazał, iż termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg 31 marca 2023 r. - tj. od dnia następnego po dniu, w którym nastąpiło skuteczne doręczenie stronie postanowienia organu egzekucyjnego. Natomiast ostatnim dniem do złożenia środka zaskarżenia w postaci zażalenia był 6 kwietnia 2023 r. Tym samym prawidłowo uznał, że zażalenia nadane w dniu 11 kwietnia 2023 r. jest wniesione z uchybieniem terminu. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w zakresie punktu 1, tj. oddalenia skargi, zarzucając orzeczeniu: a) naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w okolicznościach, które doprowadziły do pozbawienia Skarżącego możliwości obrony jego praw, w szczególności poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i zajęcia stanowiska przed Sądem, a także poprzez zastosowane przez Sąd terminy zawiadomień - pozbawienie możliwości kontaktu z pełnomocnikiem, co miało wpływ na wynik sprawy. b) naruszenie przepisów postępowania art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 57 § 1 k.p.a., 134 k.p.a., 144 k.p.a., 80 k.p.a., 73 k.p.a., a w zw. z art., 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się do części zarzutów podniesionych w skardze, ocenę dowodów sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego oraz uchybienie zasadzie wyjaśniania wątpliwości na korzyść strony. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Skarżącemu (wraz z oświadczeniem, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części oraz o przeprowadzenie rozprawy. W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, iż chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ramach którego Skarżący podnosi, że został pozbawiony możliwości obrony jego praw, w szczególności poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i zajęcia stanowiska przed Sądem, a także poprzez zastosowane przez Sąd terminy zawiadomień - pozbawienie możliwości kontaktu z pełnomocnikiem, co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przez Skarżącego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając na uwadze powyższe oraz stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, wprost z cytowanego przepisu wynika, iż tak określona sprawa była przedmiotem postępowania mieszczącego się w ramach art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i uzasadniała zastosowanie tego trybu. Ponadto wskazać należy, iż pełnomocnik Skarżącego był prawidłowo zawiadomiony o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 20, 21). Dodatkowo Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zajął stanowisko w sprawie przed wyznaczonym posiedzeniem niejawnym. Dodać również należy, iż przed wyznaczonym terminem, na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego, strona skarżąca przeglądała akta sprawy (k. 24, 25). Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 57 § 1 k.p.a., 134 k.p.a., 144 k.p.a., 80 k.p.a., 73 k.p.a., a w zw. z art., 18 u.p.e.a., w którym Skarżący podnosi brak odniesienia się do części zarzutów podniesionych w skardze, ocenę dowodów sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego oraz uchybienie zasadzie wyjaśniania wątpliwości na korzyść strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wywody Sądu I instancji, który uznał w niniejszej sprawie prawidłowość zastosowania art. 44 k.p.a. wskazując, iż: przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Co ważne, domniemanie prawne, o jakim mowa w art. 44 § 4 k.p.a., rodzi wyłącznie prawidłowo dokonane doręczenie zastępcze. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego "awizo". Ponieważ Skarżący nie odebrał korespondencji przez okres 14 dni od pierwszego awizo, doręczenie postanowienia z 14 marca 2023 r. nastąpiło w sposób określony w art. 44 k.p.a. w dniu 30 marca 2023 r., tj. z upływem ostatniego dnia tego 14 - dniowego okresu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy 16 marca 2023 r. z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono do dyspozycji Skarżącego w agencji pocztowej, na okres 14 dni. O powyższym fakcie Skarżący został poinformowany w pozostawionych awizach z 16 marca 2023 r. oraz z 24 marca 2023 r. Ponieważ Skarżący nie odebrał korespondencji przez okres 14 dni, od pierwszego awizo, doręczenie postanowienia z 14 marca 2023 r. nastąpiło w sposób określony w art. 44 k.p.a. Organ słusznie podkreślił, że termin na wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia 14 marca 2023 r. zakończył się w dniu 6 kwietnia 2023 r. Natomiast Skarżący zażalenie na postanowienie z 14 marca 2023 r. wniósł 11 kwietnia 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela twierdzeń Skarżącego, iż przesyłka została doręczona 4 kwietnia 2023 r., na co wskazuje treść internetowego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej. Podzielić należy bowiem stanowisko WSA, iż pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Prawidłowość dokonanego doręczenia zastępczego nie budzi wątpliwości, organ zaś nie może pominąć okoliczności, które wynikają z dokumentu urzędowego, jeżeli są one istotne w sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski (spr.) Krzysztof Przasnyski