III FSK 620/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Anna Rybak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 511/22 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr 2801-IEE.711.97.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 511/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA) oddalił skargę P. K. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 19 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w oparciu o błędne przyjęcie, że stan faktyczny został przez organy egzekucyjne prawidłowo ustalony i oparcie się przy rozstrzyganiu o tak ustalony stan faktyczny, a także poprzez brak uzasadnienia wyroku dla części z ustaleń faktycznych oraz dla przyjętych kwalifikacji prawnych oraz poprzez brak odniesienia się do niektórych zarzutów skargi; 2) art. 3 § 1 oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo bezpodstawnej odmowy zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. Podsumowując istotę zarzutów Skarżący podnosi, że WSA naruszył prawo i błędnie uznał, że przeprowadzenie licytacji przez organ egzekucyjny i rozstrzygnięcie sprawy przez organ drugiej instancji nastąpiły w zgodzie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a. i K.p.a. Natomiast zgodny z prawem wyrok WSA powinien był wskazać, że na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a., w okolicznościach sprawy licytacja nie mogła zostać przeprowadzona, a postanowienie Dyrektora IAS jest niezgodne z prawem i dlatego podlega uchyleniu w całości. Tym samym Sąd pierwszej instancji wydał wyrok niezgodny z prawem i naruszył art. 3 § 1 w związku art. 151 P.p.s.a., ponieważ oddalił skargę, zamiast zastosować art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Wniesiono w niej zarzuty naruszenia przepisów postepowania i jednego przepisu prawa materialnego (art. 13 § 1 u.p.e.a.), chociaż błędnie zakwalifikowano go do prawa procesowego. Jednak zarzuty nie zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 174 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Natomiast w przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. wniesionego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Zastrzec trzeba, że poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w tym niewłaściwego jego zastosowania) nie można zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd pierwszej instancji za miarodajne. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest równie ważnym jej elementem jak podstawy kasacyjne. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Zatem to skarżący wyznacza zakres kontroli, wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Ponieważ skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie został sporządzona zgodnie z wymogami powyżej wskazanymi. W ogóle nie zostały uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania wymienione w petitum. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nawet nie wspomniano o tych przepisach, a więc nie tylko nie wykazano wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy, ale nawet nie podano sposobu w jaki zdaniem Skarżącego miały zostać naruszone. Zatem zarzuty te uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, a to oznacza, iż nie został podważony ustalony przez organy i zaakceptowany przez WSA stan faktyczny sprawy. W związku z tym pozostaje on wiążący dla Sądu odwoławczego. Według zaś tych ustaleń, łączna kwota nieuregulowanych zobowiązań podatkowych Skarżącego wynosi 481.400,63 zł (według stanu na 18 sierpnia 2022 r.) i stale przyrasta o ok. 6 533,03 zł miesięcznie. W toku postępowania egzekucyjnego wskutek zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych wyegzekwowano łącznie kwotę 68.320,79 zł. Zajęto ruchomości, których szacunkowa wartość w chwili zajęcia wynosiła około 253.000 zł. W dniu 24 czerwca 2022 r. przeprowadzona została licytacja, w wyniku której sprzedano samochód osobowy za 58.100 zł. Pozostałe zajęte ruchomości nie zostały sprzedane. Z zestawienia dochodów za lata 2016 - 2021 oraz deklaracji VAT-7 wynika, że w poszczególnych latach Skarżący wykazał stratę, a obroty z działalności spadają. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza od 2016 r. nie przynosi dochodu. W ostatnim czasie Skarżący zbył nieruchomość (garaż wielostanowiskowy). Decyzją z dnia 27 lipca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Dokonując oceny stanu faktycznego w świetle postanowień art. 13 § 1 u.p.e.a. organy uznały, że dotychczasowy przebieg egzekucji, nieefektywne zajęcia wierzytelności pieniężnych w relacji do kwoty zaległości podatkowych oraz brak dochodu zaświadczają, że zwolnienie z egzekucji zajętych maszyn i urządzeń, byłoby działaniem na niekorzyść wierzyciela i mogłoby spowodować bezskuteczność egzekucji, natomiast egzekucja z ruchomości umożliwi realne zmniejszenie dochodzonych należności. W tym miejscu podnieść należy, że organy nie są zobowiązane do zwolnienia z egzekucji składników majątku zobowiązanego, gdyż działają w ramach uznania administracyjnego. Art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi bowiem, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Występujący w tym przepisie wyraz "może" wskazuje na ową uznaniowość organu. Oczywiście uznaniowość nie oznacza dowolności, jednak WSA nie miał podstaw, by w realiach niniejszej sprawy stwierdzić jej wystąpienie. Organy wyczerpująco uzasadniły swoje stanowisko, używając przy tym racjonalnych argumentów znajdujących oparcie w materiale dowodowym. Jak już powiedziano, w skardze kasacyjnej nie podważono dokonanych przez organy ustaleń faktyczny, lecz wyłącznie powtórzono podnoszone w toku całego postępowania argumenty, iż ważny interes Skarżącego należy utożsamić z: 1) utrzymaniem miejsc pracy dla 5 osób 2) utrzymaniem prawa własności ruchomości niezbędnych do kontynuowania działalności gospodarczej, 3) możliwością spłaty w ratach zaległości podatkowych po pozytywnej decyzji wierzyciela. Każdy z tych argumentów został już rozważony przez organy oraz WSA i Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w ich argumentacji nieprawidłowości. Skarżący zdaje się uważać, że jego interes jest ważniejszy niż interes wierzyciela. Tymczasem tak nie jest. Oba te interesy powinny być wyważone i tak też uczyniły organy i WSA, biorąc pod uwagę, iż generowane w prowadzonej działalności Skarżącego straty i brak dochodów wskazują na duże prawdopodobieństwo braku zaspokojenia chociaż części wierzytelności. Prowadzenie działalności gospodarczej w takiej sytuacji nie jest wartością nadrzędną, szczególnie, gdy prowadzi ona do dalszego zadłużenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, iż zarzut naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a. jest niezasadny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. sędzia K. Przasnyski sędzia S. Presnarowicz sędzia J. Sokołowska