III FSK 586/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1210/17 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 września 2017 r., nr [..] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 17.09.2018 r. o sygn. I SA/Kr 1210/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 1.09.2017 r., nr [...], wydaną w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu - adwokata), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz koszów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które to koszty nie zostały pokryte w części ani w całości. Skarżąca wniosła także w zakresie oddalającym skargę w części dotyczącej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte w części ani w całości - o uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i orzeczenie reformatoryjne przez przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed WSA w Krakowie, które to koszty nie zostały pokryte przez skarżącą w części ani w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy istnienia przesłanek dla jego zastosowania, co skutkowało oddaleniem skargi w wypadku, gdy zaskarżona decyzja obarczona jest wadami polegającymi na naruszeniu przepisów art. 7, art. 7b, art. 77 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), polegającymi na niekompletnym zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie (w tym również pomimo wniosków skarżącej o dołączenie do sprawy stosownej dokumentacji znajdującej się wedle wiedzy skarżącej w posiadaniu organu pierwszej instancji), co sprowadziło się do wydania decyzji wyłącznie w oparciu o dane widniejące w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy według skarżącej dane te nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy; 2) naruszenie art. 250 p.p.s.a. przez odmowę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej za pomoc prawną udzieloną z urzędu, podczas gdy pełnomocnik podjął w sprawie szereg czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz skarżącej i brak podstaw dla uznania, że taka pomoc nie została przez pełnomocnika udzielona. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego podlega oddaleniu. Ze względu na wadliwe sformułowanie wszystkich zarzutów kasacyjnych należy przypomnieć, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami wskazanymi w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a tym samym zarzutami i wnioskami sformułowanymi przez wnoszącego skargę kasacyjną. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Postępowanie kasacyjne polega bowiem na wersyfikacji zgodności orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. 3.2. Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1, czy art. 151 p.p.s.a. należą do grupy przepisów "wynikowych" i warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tych przepisów prawa, w konkretnym przypadku art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Tak więc skarżąca, zarzucając uchybienie tego rodzaju przepisom prawa, zobowiązana jest powiązać zarzuty z naruszeniem konkretnych przepisów postępowania i/lub prawa materialnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy oraz wykazać związek naruszenia z wynikiem sprawy. Brak takich powiązań w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że tymi przepisami postępowania nie mogły być przywołane w skardze kasacyjnej jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 7b, art. 77. Organ podatkowy nie stosował przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani nie był zobowiązany do ich stosowania, w związku z czym nie mógł naruszyć żadnego z przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 1 pkt 3 ustawy z 29.07.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), ustawa ta normuje postępowanie podatkowe. Stosownie zaś do art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII, które w konkretnym przypadku nie mają zastosowania. Organy podatkowe obu instancji prowadziły zatem postępowanie w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mogły więc naruszyć wskazanych w zarzucie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu zarzut kasacyjny naruszenia art. 7, art. 7b, art. 77 k.p.a. jest chybiony. 3.3. Pełnomocnik z urzędu skarżącej sformułowała zarzut naruszenia art. 250 p.p.s.a. przez odmowę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zarzut ten jest bezzasadny Przepis art. 250 p.p.s.a. przewiduje, że wyznaczony adwokat (tak, jak w rozpatrywanej sprawie) otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Należy zauważyć, że o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w konkretnym przypadku takie postanowienie, w oparciu o powyższą podstawę prawną, nie zostało wydane. Postanowieniem WSA w Krakowie z 24.09.2018 r., I SA/Kr 1210/17, rozpatrywany był natomiast wniosek pełnomocnika skarżącej z urzędu o uzupełnienie wyroku w zakresie przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Wymienionym postanowieniem oddalono wniosek pełnomocnika jako podstawę prawną przywołując art. 157 §1-3 a contrario p.p.s.a. w związku z art. 250 §1 tej ustawy. Należy zaakcentować, że od tego postanowienia przysługiwało pełnomocnikowi skarżącej odrębne zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 194 § 1 pkt 5a p.p.s.a. 3.4. W konsekwencji, ponieważ wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Powtórzyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 250 p.p.s.a. – po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny - w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, jedynie w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (zob. postanowienie NSA z 10.02.2014 r., I FPS 3/13). sędzia Mirella Łent sędzia Sławomir Presnarowicz sędzia Stanisław Bogucki