III FSK 58/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1322/17 w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od A. N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1322/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") oddalił skargę A. N. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "DIAS") w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części - w zakresie punktu I wyroku, o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uchylenie postanowienia DIAS oraz poprzedzającego to postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie, które skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi Skarżącego, a polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do dokonania swobodnej a nie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wskutek czego WSA bezpodstawnie przyjął, że doszło do zawiadomienia dłużnika o wszczęciu postępowania wobec zobowiązanego w sprawie o przestępstwo skarbowe w okresie od 11 września 2013 roku do 2 września 2014 roku, co rzekomo miało skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, w sytuacji gdy wbrew ustaleniom WSA Skarżący zawiadomiony nie został, a nadto poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przed upływem terminu przedawnienia zastosowany został wobec Skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w Alior Banku, wskutek czego miało dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia, a wobec powyższego WSA błędnie zastosował przepisy materialnego i niewłaściwie określił, że przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 4 grudnia 2013 roku oraz [...] z dnia 4 grudnia 2013 roku nastąpi dopiero 28 grudnia 2018 roku, w sytuacji gdy są one przedawnione z upływem 31 grudnia 2013 roku; II. na podstawie art. 174 p.p.s.a., rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 900, dalej: "o.p."), poprzez jego niezastosowanie, wynikające z bezzasadnego przyjęcia, iż nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskutek czego WSA błędnie przyjął, że zobowiązanie podatkowe dłużnika nie wygasło, wobec czego WSA błędnie nie zastosował art. 59 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podjęto próbę uszczegółowienia powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 24 czerwca 2021 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Tym samym, zarzuty skargi kasacyjnej, jak i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale. Zważywszy na konieczność spełnienia warunków formalnych, wskazanych w art. 176 p.p.s.a., od których uzależnione jest przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, wprowadzono wymóg sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika (m. in. radcę prawnego, adwokata, doradcę podatkowego). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej, zauważyć należy, że jej zarzuty nie odpowiadają wymogom z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Artykuł 174 p.p.s.a. przewiduje dwie podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem strony jest wskazanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej. Dokonując oceny sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na zasadnicze błędy konstrukcyjne, którymi są one dotknięte, w tym niedostosowanie treści i uzasadnienia zarzutu do powołanych podstaw kasacyjnych. Opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie, jej autorka nie uzasadniła dlaczego w jej ocenie "Sąd bezpodstawnie przyjął, że doszło do zawiadomienia dłużnika o wszczęciu postępowania wobec zobowiązanego w sprawie o przestępstwo skarbowe w okresie od 11 września 2013 roku do 2 września 2014 roku, co rzekomo miało skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych". Skoro "wbrew ustaleniom Skarżący zawiadomiony nie został", to w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należało powyższą tezę odpowiednio umotywować, podając argumenty o charakterze faktycznym i prawnym. Niestety poza gołosłownym cytowanym wyżej stwierdzeniem, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie znajduje w tym zakresie jakichkolwiek wywodów do tak sformułowanego zarzutu tejże skargi kasacyjnej. Nie wiadomym również dla Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje, dlaczego bezpodstawne przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przed upływem terminu przedawnienia zastosowany został wobec Skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w Alior Banku. Zarzut ten został sformułowany w sposób całkowicie niezrozumiały. Abstrahując od powyższego należy wskazać, że autorka skargi kasacyjnej, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania winna była wykazać nie tylko, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również to, że to naruszenie mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga bowiem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Rozpoznawana skarga kasacyjna takiego wywodu nie zawiera. Również opierając w petitum skargę kasacyjną na podstawie naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 9 o.p., poprzez jego niezastosowanie, nie wykazano na czym polegało to naruszenie. Autorka skargi kasacyjnej, w jej uzasadnieniu w ogóle nie rozwinęła, nie uszczegółowiła tego zarzutu. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej, nie może być rozpatrywany merytorycznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ramach tego zarzutu, podjęto próbę zwalczania ustaleń faktycznych w sprawie. Jednakże przyjęty przez WSA stan faktyczny, nie został skutecznie zakwestionowany. W taki sposób wywiedziona podstawa kasacyjna, jest zatem wadliwa. Za utrwalony bowiem należy uznać pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji (zob. wyrok NSA z 9 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2570/21, opublikowany w: CBOSA; wyrok NSA z 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, opublikowany w: ONSA i WSA 2005/4/67, POP 2005/6/134). Dlatego też, wniesiona skarga kasacyjna w danej sprawie nie spełnia wymogów z wymienionych wyżej przepisów art. 176 w zw. z art. 174 u.p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Jolanta Sokołowska Sławomir Presnarowicz Bogusław Woźniak