III FSK 548/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Wa 61/25 odrzucające skargę A. S. na bezczynność organu w sprawie rozpoznania pisma złożonego w toku postępowania postanawia odrzucić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r., III SAB/Wa 61/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ze skargi A. S. (dalej: skarżąca) na bezczynność Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w przedmiocie rozpoznania pisma złożonego w toku postępowania - odrzucił skargę. Od postanowienia tego pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlegało odrzuceniu. Przed przystąpieniem do jego merytorycznej oceny należało bowiem w pierwszej kolejności zbadać jego dopuszczalność. Pismem z 5 kwietnia 2026 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną od postanowienia z 14 stycznia 2026 r. Podkreślenia wymaga, że w aktach przedmiotowej sprawy o sygn. akt III SAB/Wa 61/25 znajduje się oryginał sentencji zaskarżonego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym 14 stycznia 2026 r. (k. 28), zawierający rozstrzygnięcie, który został podpisany przez sędziego orzekającego, natomiast brak jest podpisu pod uzasadnieniem (k. 32). W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie zawierało dwa odrębne dokumenty: oryginał podpisanej sentencji oraz niepodpisane uzasadnienie. Należy zauważyć, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie definiuje pojęcia postanowienia. Z treści art. 160 p.p.s.a., a contrario można wywieść, że postanowieniem jest takie orzeczenie sądu, które nie ma formy wyroku. Istnieje więc domniemanie, że jeżeli dla określonego rozstrzygnięcia forma wyroku nie jest wprost przewidziana, to powinno mieć ono formę postanowienia. Postanowienia co do zasady rozstrzygają kwestie proceduralne, a tylko wyjątkowo rozstrzygają co do istoty sprawy. W ramach postanowień dotyczących kwestii formalnych można wyróżnić postanowienia kończące postępowanie w sprawie, których uprawomocnienie się zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej instancji oraz postanowienia niekończące postępowania w sprawie (tak: B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska 2006 r., s. 348). Postanowienie o odrzuceniu skargi na bezczynność organu należy do pierwszej kategorii postanowień. Ponieważ na takie postanowienie stronie przysługuje wniesienie skargi kasacyjnej, to musi być ono doręczone jej wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji. Związanie sądu wydanym przez siebie postanowieniem polega na tym, że nie może on tego postanowienia sam uchylić lub zmienić, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tej sytuacji, z uwagi na uprawnienie sądu do sporządzenia uzasadnienia w terminie późniejszym od daty wydania sentencji postanowienia, można wyróżnić dwa różne momenty związania sądu wydanym przez siebie orzeczeniem, tj. podpisanie sentencji postanowienia, które nie wymaga uzasadnienia, oraz podpisanie sentencji postanowienia wraz z uzasadnieniem. Dlatego też w tym drugim przypadku data wydania postanowienia może się różnić od daty jego związania (por.: B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska 2006 r., s. 357). Z analizy powyższych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że orzeczenie to składa się z dwóch części, tj. sentencji oraz uzasadnienia, które tworzą jedną całość. Niekiedy postanowienia takie wydawane są w formie jednego dokumentu, zawierającego obydwa elementy. Przeważnie jednak uzasadnienie stanowi odrębny dokument, który zawiera pisemne motywy rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Niezależnie jednak od tego, czy orzeczenie takie stanowi jeden dokument czy dwa, poprzez wyraźne wyodrębnienie przez ustawodawcę sentencji i uzasadnienia, każdy z nich musi być podpisany przez sąd. Analizując sytuację, która wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, tj. sporządzenia odrębnego uzasadnienia, które nie zostało podpisane, uznać należy, że w aktach sprawy znajdował się w istocie jedynie projekt dokumentu uzasadnienia, który do czasu jego podpisania nie wiązał sądu i mógł być przez ten sąd zmieniony lub uzupełniony (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., II GZ 151/24). Zgodnie z § 55 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1177), uzasadnienie orzeczenia sporządza sędzia sprawozdawca. Posiedzenia niejawne odbywają się w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.), który jednocześnie jest sędzią sprawozdawcą. Zatem to do jego obowiązków należy sporządzenie zarówno sentencji, jak i uzasadnienia. Ponadto, przez sporządzenie takiego dokumentu należy rozumieć zarówno jego napisanie, jak i podpisanie, ponieważ to podpis wskazuje wprost osobę, która dany dokument sporządziła i przedstawiła argumenty, którymi kierowała się przy wydawaniu rozstrzygnięcia o treści zawartej w sentencji orzeczenia (por. postanowienie NSA z 12 marca 2009 r., II GZ 49/09). Jak zatem wynika z powyższego, sporządzenie zarówno sentencji, jak i uzasadnienia postanowienia stanowią odrębne czynności procesowe sądu, które uzyskują postać dokumentów, z których każdy powinien być przez cały skład sądu podpisany. W konsekwencji, brak podpisu pod uzasadnieniem powoduje, że postanowienie składające się z dwóch części (sentencji i uzasadnienia) jako całości należy uznać za nieistniejące w sensie prawnoprocesowym co do możliwości zaskarżania go zażaleniem (tu: skargą kasacyjną) (por. postanowienie NSA z 12 marca 2009 r., II GZ 49/09; postanowienie NSA z 25 października 2024 r., I FZ 125/24; postanowienie SN z 7 lutego 2003 r., III CZP 94/02). W tej sytuacji wniesioną skargę kasacyjną uznać należy za pozbawioną przedmiotu zaskarżenia, tj. doręczonego zgodnie z wymogami wynikającymi z zacytowanych powyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia wraz z uzasadnieniem (z akt nie wynika, aby WSA doręczył postanowienie stronom po podpisaniu uzasadnienia). Z tego powodu skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako przedwczesna. Dopiero bowiem po prawidłowym sporządzeniu (podpisaniu) uzasadnienia postanowienia i doręczeniu go stronie (tego drugiego elementu w tym momencie brakuje), wejdzie ono do obrotu prawnego i rozpocznie bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej na kwestionowane postanowienie (por. postanowienie NSA z 14 kwietnia 2025 r., I FZ 69/25). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.