III FSK 523/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. W. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 644/23 w sprawie ze skargi R. W. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 września 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.595.2021.7.DP w przedmiocie przepisów prawa podatkowego w zakresie opłaty egzekucyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. W. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 8 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 644/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R. W. (dalej: skarżący) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 września 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.595.2021.7.DP w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 176 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1634 z poźn. zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu obrazę przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, polegające na: – naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 269 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nie przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA, w sytuacji gdy skarżący wywodził, iż w uzasadnieniu do uchwały III FPS 1/23 z 30 października 2023 r. NSA przedstawiając rozważania dotyczące rozstrzyganego problemu, nie dostrzegł dostatecznie zagadnienia niedopuszczalności retroaktywności prawa i zasady "lex retro non agit". Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie (strona rezygnuje z wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym), uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi lub też w razie uznania przez sąd, iż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, alternatywnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego. Pełnomocnik Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. zażądał przeprowadzenia rozprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. W badanej sprawie, w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 269 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Na mocy przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Przy czym ogólną moc wiążącą posiadają zarówno abstrakcyjne, jak i konkretne uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 4 grudnia 2008 r., II FSK 1284/07). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska zajętego w uchwale, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować w sprawach dotyczących danego typu stanu faktycznego i prawnego (por. wyroki NSA z: 18 czerwca 2010 r., I FSK 994/09; 23 września 2010 r., II FSK 1141/09). Sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej", nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., I OSK 2817/14). Odstąpienie od stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego bez zachowania trybu określonego w art. 269 § 1 p.p.s.a. należy uznać za naruszenie prawa, odpowiadające podstawie kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 269). Jak już wskazano powyżej, przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia jest obowiązkiem sądu administracyjnego, który nie podziela stanowiska zajętego w uchwale (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2019 r., I OPS 4/17). A contrario brak jest obowiązku inicjowania trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli skład orzekający podziela stanowisko zajęte w uchwale (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1116). Co istotne, stronom i uczestnikom postępowania, pośrednio związanym wykładnią przyjętą w uchwałach, nie przysługują środki prawne, za pomocą których mogłyby uruchomić procedurę zmierzającą do zmiany wykładni przyjętej w uchwale. Wprawdzie w toku postępowania sądowoadministracyjnego wymienione podmioty mogą wnosić, aby sąd administracyjny skorzystał z trybu przewidzianego w komentowanym przepisie, jednakże ich wniosek nie będzie dla sądu wiążący (zob. A. Kabat, Moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania. Studia i materiały z konferencji naukowej poświęconej jubileuszowi 80. urodzin Profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 2005, s. 280). Nie można zatem skutecznie zarzucić sądowi administracyjnemu złamania prawa, jeżeli zastosował on przepis prawa w znaczeniu nadanym mu uchwałą składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie można mu również zarzucić uchybienia obowiązującym przepisom, jeżeli podzielił on stanowisko zajęte w uchwale składu poszerzonego i nie przedstawił rozstrzygniętego w niej zagadnienia prawnego do rozpoznania przez inny skład poszerzony (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), ibidem). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 269 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieprzedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest bezzasadny. Rozstrzygając co do prawidłowości zaskarżonej interpretacji indywidualnej w przedmiocie opłaty egzekucyjnej, sąd pierwszej instancji odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2023 r., III FPS 1/23, w której stwierdzono, że w świetle art. 149 ust. 1-3 w zw. z art. 283 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1691 ze zm.) od 1 stycznia 2019 r. daninami publicznymi stały się wszystkie pobierane od tego dnia opłaty egzekucyjne, w tym również na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1309 ze zm.); z tak określonego zakresu niepodatkowych należności budżetowych wyłączono te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r. Sąd pierwszej instancji wprost wskazał, że w pełni podziela stanowisko wyrażone w tej uchwale, gdyż jej treść i uzasadnienie przesądzają o merytorycznym rozstrzygnięciu spornego w sprawie zagadnienia. Wyjaśnił również, że w tej sytuacji nie znajduje podstaw do zainicjowania procedury z art. 269 § 1 p.p.s.a. Skoro sąd pierwszej instancji w pełni podzielił stanowisko zajęte w ww. uchwale, to nie można skutecznie zarzucić zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł zagadnienie podnoszone przez skarżącego wskazując, iż z określonego zakresu niepodatkowych należności budżetowych wyłączono te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r., a nowe regulacje wprowadzono z zastosowaniem ośmiomiesięcznego vacatio legis. Zaznaczyć jednocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie także podziela stanowisko prezentowane w uchwale z 30 października 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński [pic] ----------------------- 4