III FSK 4728/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 514/21 w sprawie ze skargi W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 514/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W.W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 12 lutego 2021 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I) naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 P.p.s.a., a w efekcie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjścia poza granice postępowania zainicjowanego wniesieniem zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać i rozstrzygnąć, zgodnie z zarzutami i wnioskami skarżącego, prawidłowość wydanej decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. z dnia 5 sierpnia 2016 r. i pozostających w związku dalszych aktów administracyjnych, co pozwoliłoby na załatwienie sprawy; art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez: wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych zarzutów przez skarżącego, ukierunkowanych na kontrolę decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. z dnia 5 sierpnia 2016 r., sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie wyjaśnia w sposób wystarczający motywów rozstrzygnięcia i nieodniesienie się do kluczowej, z perspektywy skarżącego, kwestii prawidłowości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. z dnia 5 sierpnia 2016 r. określającej zryczałtowany podatek dochodowy, a tym samym niedopełnienie, w tym zakresie, wskazania w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz faktycznego wyjaśnienia całej sprawy administracyjnej, pomimo podniesionych zarzutów w skardze; II) z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w granicach całej sprawy administracyjnej skarżącego mieści się kontrola decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. z dnia 5 sierpnia 2016 r. i pozostających w związku dalszych aktów administracyjnych, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8) lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że sprzedaż udziałów nieruchomości rolnej, położonej w C., pow. L., dla której Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą KW [...], stanowiącej gospodarstwo rolne, stanowi źródło przychodu skarżącego, podczas gdy w sprawie winien mieć zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. ustawy i skarżący korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego przez Sąd pierwszej instancji oraz o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonywanego na zasadzie prawa pomocy, gdyż opłaty nie zostały opłacone w całości lub w części. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zważywszy na postawione w skardze kasacyjnej zarzuty i ich uzasadnienie podnieść należy, że mocą art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyroki NSA z 25 maja 2016 r., II GSK 2678/14 oraz z 28 kwietnia 2021 r. III FSK 3233/21 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39). Innymi słowy, Sąd kasacyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 29 września 2016 r., II FSK 272/15 - CBOSA). Uwaga ta jest o tyle istotna, iż skarżący poprzez zarzut naruszenia art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. usiłuje wykazać, iż Sąd pierwszej instancji, w ramach skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, powinien był poddać kontroli decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. z dnia 5 sierpnia 2016 r. określającą zryczałtowany podatek dochodowy. Nie czyniąc tego, zdaniem skarżącego, Sąd naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. Tymczasem przepis ten nie daje sądowi uprawnienia do kontroli aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Takie uprawnienie przyznaje sądowi art. 135 P.p.s.a., a ponieważ nie zarzucono naruszenia tego przepisu, kwestia kontroli innych aktów administracyjnych w ramach skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezsprzecznie zaskarżony wyrok został wydany w granicach niniejszej sprawy, czyli w zgodzie z art. 134 § 1 P.p.s.a, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a niezwiązany jest wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Takie stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997/3, poz. 104 - CBOSA), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA np. z dnia z 28 maja 2018 r., II FSK 1698/17 oraz z dnia 13 października 2020 r. II FSK 1819/18 - CBOSA). Granice rozpoznanej sprawy zostały zakreślone w zaskarżonym postanowieniu, a jak już wspomniano zostało ono wydane w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Sąd pierwszej instancji poddał je kontroli i ani nie jej prawidłowość, ani stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku nie są kwestionowane w skardze kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż omawiany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wyjaśnić trzeba, że z naruszeniem tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 502/17; publ. CBOSA). Fakt nie odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie przesądza a priori, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zauważyć bowiem wypada, że w świetle treści art. 184 P.p.s.a. in fine skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15; publ. CBOSA). Uwzględnienie zatem zarzutu naruszenia komentowanego przepisu może mieć miejsce wówczas, gdy wskazywana wada uzasadnienia jest na tyle poważna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1741/15; publ. CBOSA). Nadto, poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Wbrew sformułowanemu w skardze kasacyjnej zarzutowi zaskarżony wyrok nie narusza regulacji art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu stanowiącym - w świetle powyższych uwag - podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, a to z przyczyn podanych do zarzutu pierwszego z petitum skargi kasacyjnej. Wyjaśnić jeszcze pozostaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Przewodniczący z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną, skierował ją na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy. Wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonywanego na zasadzie prawa pomocy, zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z właściwością. s. A. Nita s. J. Sokołowska s. S. Presnarowicz