III FSK 4653/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1692/20 w sprawie ze skargi J. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 października 2020 r. nr SKO.F/41.4/875/2020/12862 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz J. K. i A. K. kwotę 1620 (słownie: jeden tysiąc sześćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 25 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1692/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") oddalił skargę A. K. i J. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO") z dnia 29 października 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości za rok 2020. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sadów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżyli go w całości i wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej. Skarżący wnioskowali o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; 1. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19 w zw. z art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. oraz art. 47 § 1 i 65 § 1 p.p.s.a. - poprzez wyznaczenia posiedzenia niejawnego na dzień 25 maja 2021 roku i wydanie Wyroku w tym dniu, pomimo iż w tym czasie nie upłynął jeszcze wyznaczony przez WSA termin do zajęcia przez Skarżących stanowiska w sprawie (ustosunkowania się do odpowiedzi na skargę złożoną przez SKO), czym WSA niewątpliwie naruszył zasadę kontradyktoryjności postępowania i oficjalności doręczeń, w konsekwencji czego postępowanie przed Sądem I instancji jest obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 151 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz 191 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 749 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez zaakceptowanie przez WSA uchybień w zakresie przepisów postępowania, jakich dopuściły się orzekające w sprawie organy, polegających na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz pominięciu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności: i. okoliczności, że ten sam organ - Prezydent Miasta J. jest właściwy w sprawie kwalifikacji gruntów, jak i w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości, podatku rolnym bądź w podatku leśnym, ii. okoliczności, że ten sam organ (Prezydent Miasta J.), który z jednej strony ustalił podatek od nieruchomości w odniesieniu do Nieruchomości, wydając decyzję o pozwoleniu na budowę dot. przedsięwzięcia "(...)" uniemożliwił Skarżącym faktyczne korzystanie z ich Nieruchomości, okoliczności, że to działania podejmowane przez Inwestora i Prezydenta Miasta J. doprowadziły do tego, że Skarżący zostali pozbawienie faktycznej możliwości dojazdu/dojścia do działki ewidencyjnej nr [...]; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 151 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 i § 3, art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 Ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U.2017 r., poz. 2101; dalej: "p.g.k."), poprzez bezzasadne przyjęcie, jakoby orzekające w sprawie organy mogły się bezkrytycznie oprzeć na danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy Skarżący wykazali, że dane ujawnione w ewidencji gruntów są nieaktualne, a brak stosownej aktualizacji jest wynikiem wadliwego prowadzenia postępowań oraz opieszałości Prezydenta Miasta J. i niewłaściwego nadzoru nad prawidłowością realizacji inwestycji(...). 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 151 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 o.p. - poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w szczególności brak wykazania okoliczności uzasadniających wyłączenie ze zwolnienia z podatku od nieruchomości przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 10 Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017r., 1785 ze zm., dalej: "u.o.p.l."), a także poprzez zaakceptowanie stanu, w którym Organ I instancji prezentuje różne stanowiska w postępowaniu dot. ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości Skarżących, bez przeprowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek wyjaśnień; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 151 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 lit. a) oraz w zw. z art. 208 § 1 o.p., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji i oddalenie skargi, podczas gdy wobec zwolnienia nieruchomości Skarżących z podatku od nieruchomości należało uchylić tą decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 151 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. - poprzez niedostrzeżenie przez WSA uchybienia orzekających w sprawie organów polegającego na bezzasadnym braku zawieszenia postępowania, pomimo że w niniejszej sprawie występuje rozbieżność między faktycznym sposobem użytkowania Nieruchomości, a treścią ewidencji gruntów i budynków, przy czym usunięcia tej rozbieżności poprzez aktualizację ewidencji organ ewidencyjny winien dokonać z urzędu (niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu 30 dni), w konsekwencji czego organ podatkowy powinien zawiesić postępowanie do czasu dokonania zmian w ewidencji bądź wydania ostatecznej decyzji o odmowie dokonania wpisu; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów materialnego, tj.; 1. art. 7 ust. 1 pkt 10 u.o.p.l. w zw. z art. 1 ust. 3 pkt. 3 u.o.p.l. w zw. z art. 21 ust. 1 p.g.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że opodatkowanie naszej Nieruchomości podatkiem od nieruchomości było zasadne, podczas gdy Nieruchomość w istocie stanowi nieużytek i jako taka podlega zwolnieniu od podatku do nieruchomości; 2. art. 6 ust. u.o.p.l. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 o.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji ustalającej podatek od nieruchomości Skarżących za 2020 rok, pomimo tego, że podatek ten winien mieć wartość zerową. W odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną, SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19 w zw. z art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. oraz art. 47 § 1 i 65 § 1 p.p.s.a., poprzez wyznaczenia posiedzenia niejawnego na dzień 25 maja 2021 roku i wydanie wyroku w tym dniu, pomimo, iż w tym czasie nie upłynął jeszcze wyznaczony przez WSA termin do zajęcia przez Skarżących stanowiska w rozpatrywanej sprawie. Skarżący pismem z dnia 27 listopada 2020 roku złożyli skargę na wymienioną na wstępie decyzję SKO. W dniu 18 maja 2021 roku Skarżący otrzymali pismo informujące ich o tym, że złożona przez nich skarga zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie w piśmie tym WSA poinformował Skarżących, że "mogą złożyć w terminie siedmiu dni od doręczenia niniejszego zawiadomienia pismo procesowe, w którym dodatkowo przedstawią stanowisko w sprawie". Skarżący podjęli decyzję o złożeniu przedmiotowego pisma procesowego, które wpłynęło do WSA w dniu 26 maja 2021 roku. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2021 r. WSA oddalił skargę wniesioną przez Skarżących. W tej sytuacji wyznaczenie posiedzenia niejawnego na dzień 25 maja 2021 roku i wydanie wyroku w tym dniu, pomimo, iż w tym czasie nie upłynął jeszcze wyznaczony przez WSA termin do zajęcia przez Skarżących stanowiska w rozpatrywanej sprawie, czyni zarzut ten zasadnym. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesne uznaje ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stosując przepisy art. 185 p.p.s.a., uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Jolanta Sokołowska Bogusław Woźniak Sławomir Presnarowicz (spr.)