III FSK 4609/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2479/20 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 października 2020 r. nr 1401-IEE1.711.16.2020.8.MO w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę w całości, 3) zasądza od G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 16 marca 2021 r., III SA/Wa 2479/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 8 października 2020 r. w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że organy wadliwie oceniły, iż skarżąca nie podała we wniosku o wznowienie żadnej nowej okoliczności i dowodu. Taką nową okolicznością i dowodem było ewentualne zawarcie umowy, z której wynikać miał brak obowiązku świadczenia na rzecz E. sp. z o.o. (nowa okoliczność), oraz sam dokument umowy (nowy dowód). Są to spełniające wymóg "nowości", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), przesłanki uchylenia ostatecznego postanowienia. W skardze kasacyjnej organ, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: a) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że czym innym jest wiedza organu o zawarciu umowy, a czym innym przedłożenie dokumentu tej umowy, z której wynikać miałyby nowe okoliczności, podczas gdy nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone potencjalnym dowodem co do którego organ posiada wiedzę, kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej jako nowych okoliczności faktycznych lub nowego dowodu w sprawie, b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez sąd, że organy wadliwie oceniły, iż skarżąca nie podała we wniosku o wznowienie żadnej nowej okoliczności i dowodu, podczas gdy okoliczność zawarcia umowy cesji praw i obowiązków wynajmującego pomiędzy E. sp. z o.o., a skarżącą była znana organowi, a tym samym nie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie przez sąd, że znana organowi egzekucyjnemu w chwili wydawania postanowienia, którego uchylenia żąda skarżący, okoliczność w postaci zawarcia umowy cesji praw i obowiązków wynajmującego pomiędzy E. sp. z o.o. a skarżącą, stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód istniejący w dniu wydania postanowienia, nieznany organowi, który wydał postanowienie, co doprowadziło sąd do błędnego uznania, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarządzeniem z 31 stycznia 2024 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Jej zasadniczy zarzut dotyczy błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegającej na przyjęciu, że czym innym jest wiedza organu o zawarciu umowy (dokumencie), a czym innym przedłożenie dokumentu tej umowy, z której wynikać miałyby nowe okoliczności. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. następuje, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wykładnia zacytowanego przepisu, przewidującego odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych powinna mieć charakter ścisły (zob. m.in. wyroki WSA w Krakowie z 28 października 2021 r., II SA/Kr 673/21 i Łodzi z 6 września 2023 r., II SA/Łd 636/23). Jego językowe rozumienie wymaga, aby wszystkie określone w nim przesłanki zostały spełnione kumulatywnie (jednocześnie). Nie negując poglądu sądu pierwszej instancji, który najogólniej sprowadza się do tego, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., spójnik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, jeżeli równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki z tego przepisu, to jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej zachodzi tożsamość treściowa okoliczności faktycznej i dowodu, który na nią wskazuje, to po pierwsze, a po wtóre jak wynika z uzasadnienia organu pierwszej instancji, zarówno okoliczność faktyczna, jak i sam dowód (umowa z 14 listopada 2017 r.), były przedmiotem rozważań tego organu egzekucyjnego. Organ ten uznał, że przedmiotowa umowa została zawarta tylko i wyłącznie w celu uniknięcia przekazywania środków przez dłużników zajętych wierzytelności. Przedstawiona ocena nie została zweryfikowana w toku postępowania odwoławczego. Bez znaczenia w związku z tym pozostaje okoliczność, czy pismo z 28 listopada 2017 r. (data wpływu 24 sierpnia 2018 r.) było znane organowi w dacie wydania postanowienia (data wydania postanowienia 24 sierpnia 2018 r.), czy nie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oczywiście było znane i nie spełniało nowości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów rozumie się obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu. Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 13 grudnia 2023 r., III SA/Gl 424/23; wyrok WSA w Łodzi: z 6 września 2023 r., II SA/Łd 636/23; z 29 kwietnia 2021 r., III SA/Łd 50/21). Innymi słowy nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por.: III SA 5019/98, III SA 2001/01, II GSK 2080/15, II GSK 2874/17, II FSK 2203/16). O ile strona na stosownym etapie postępowania zaniedbała obowiązek zweryfikowania podjętej przez organ oceny poszczególnych faktów, czy dowodów, to późniejsza próba weryfikowania tych faktów lub dokumentów nie może być kwalifikowane jako ujawnienie okoliczności czy dowodów "nieznanych" na etapie orzekania (zob. wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2019 r., II SA/Wa 749/19). Ponieważ w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, zaistniała podstawa prawna do wydania orzeczenia reformatoryjnego w sprawie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania w sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 199 i art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jolanta Sokołowska