III FSK 448/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 876/22 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 maja 2022 r. nr 2401-IEW2.720.4.2022.8 UNP: 2401-22-102140 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 10 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 876/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 13 maja 2022 r., nr 2401-IEW2.720.4.2022.8 UNP:2401-22-102140 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M.J. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 34 § pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ z art. 34 § pkt 3 lit a) u.p.e.a. oraz w związku z art. 228 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) poprzez przyjęcie, że organ II Instancji miał kompetencję do merytorycznego rozpoznawania zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym z uchybieniem terminu. Ponadto strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 34 § pkt. 3 lit a) u.p.e.a. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, o zwrot kosztów postępowania oraz, na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Ponadto złożył wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła zarzut nieistnienia obowiązku w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 4 listopada 2022 r. Zobowiązana podniosła, że nie została jej doręczona decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził niedopuszczalność wniesionego zarzutu. Cytując art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. wyjaśnił, że okoliczność doręczenia zobowiązanej decyzji określającej wysokość podatku była przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym od decyzji z 22 września 2020 r. zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 9 marca 2021 r., w którym uznano, że decyzja została skarżącej skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że skoro w niniejszej sprawie zarzut nieistnienia obowiązku opierał się na twierdzeniu, że decyzja określająca ten obowiązek nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na jej doręczenie pod nieaktualnym adresem strony, zaś z postanowienia stwierdzającego, że odwołanie od tej decyzji zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego do tego terminu wynika wprost, że kwestia jej doręczenia była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym opisanym w art. 223 § 1 pkt 1 O.p., w którym ustalono, że doręczenie decyzji było skuteczne co wiązało się z uznaniem, że została ona skierowana pod właściwy adres strony, to tym samym niedopuszczalne było badanie tych okoliczności w ramach prowadzonego postępowania w sprawie tak sformułowanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Argumentacja ta wprost znajduje uzasadnienie w treści art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z tezami wyroków sądów administracyjnych przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Niemniej skarżąca nie dostrzega, że warunkiem stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu jest ustalenie, że decyzja organu I instancji została doręczona, i jednoznaczne ustalenie daty, w jakiej doręczenie nastąpiło. Nie może zatem budzić wątpliwości, że po pierwsze zarzut nieistnienia obowiązku był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, po wtóre ocena tej okoliczności w odrębnym postępowaniu podatkowym dokonana została w zakresie wyznaczonym przez przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, albowiem strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. sędzia NSA Jolanta Sokołowska sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Sławomir Presnarowicz