III FSK 4387/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. F. i M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 818/20 w sprawie ze skargi B. F. i M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 kwietnia 2020 r. nr SKO.F/41.4/1048/2019/17549 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/GI 818/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. F. i B. F. (dalej: "Skarżący") oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO") z 7 kwietnia 2020 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżyli go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm. dalej: "p.p.s.a."), naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a to: a) art. 2 ust. 2a w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. z 2018 r., poz. 1454, ze zm.; dalej: "u.c.p.g."), poprzez przyznanie organowi prawa wyboru osób odpowiedzialnych za spełnienie obowiązków z ustawy spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., b) art. 6o ust. w zw. z art. 6j ust. 3 i w zw. z art. 6c ust. 2 u.c.p.g., poprzez stwierdzenie możliwości oparcia ustalenia wysokości opłaty na hipotetycznych rozwiązaniach, podczas gdy są dostępne precyzyjne dane o ilości odebranych pojemników; 2. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazując naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 191 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm.; dalej "o.p."), poprzez dowolną ocenę dowodów, w szczególności pism P. S.A. i zastąpienie niedopełnionych obowiązków z art. 9f u.c.p.g., przy pominięciu przez organ dowodów z zeznań świadków wnioskowanych przez skarżących, co doprowadziło do błędnego ustalenia nieselektywnego zbierania odpadów przez cały okres objęty postępowaniem i w efekcie ustalenie wyższej opłaty. SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia zobowiązanego (adresata decyzji) do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a także wysokości tej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 2 ust. 2a w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., poprzez przyznanie organowi prawa wyboru osób odpowiedzialnych za spełnienie obowiązków z ustawy spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. pod pojęciem właścicieli nieruchomości, należy rozumieć także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. W art. 2 ust. 2a u.c.p.g. doprecyzowano, że jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4 omawianego artykułu, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że Skarżący są użytkownikami wieczystymi, a w odniesieniu do jednej z działek położonej w J.-Z., przy ul. [...], są właścicielami nieruchomości niezamieszkałych, objętych niniejszą sprawą. Słusznie zatem przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dokonując tego ustalenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej wprawdzie odrębne działki ujęte w odrębnych księgach wieczystych, ale tworzącej "całość gospodarczą powiązaną funkcjonalnie" zaaprobować należało obciążenie właścicieli opłatą za gospodarowanie odpadami. W sytuacji, gdy tak jak w analizowanym stanie faktycznym, nieruchomość podzielona na szereg lokali miała wielu najemców, (w różnych przedziałach czasowych objętych zaskarżoną decyzją było ich nawet 23), zasadne jest, aby opłatę ponosił właściciel nieruchomości. Dokonując wyboru adresata decyzji spośród podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., w okolicznościach niniejszej sprawy należało uwzględnić rozwiązanie, że w odniesieniu do nieruchomości wielolokalowych, ustawodawca wskazał jeden podmiot, który obciążono obowiązkami właściciela nieruchomości. Nie ma zatem racji autor skargi kasacyjnej wywodząc, że organ administracyjny nie ma prawa wyboru osób odpowiedzialnych za spełnienie obowiązków z ustawy spośród wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do stwierdzenia uchybień przez WSA przy wykładni przepisów art. 6o w zw. z art. 6j ust. 3 i w zw. z art. 6c ust. 2 u.c.p.g. W myśl przepisu art. 6 o u.c.p.g,. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji właściwy organ określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami. Zgodnie z przepisem art. 9f u.c.p.g., niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, stwierdzane jest przez podmiot odbierający odpady, który zobowiązany jest powiadomić o tym gminę. W przypadku niedopełniania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę. Obowiązek wstępnej weryfikacji odpadów spoczywa na przedsiębiorcy, który na obszarze gminy odbiera odpady komunalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA zasadnie przyjął, że zebrany w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy jest jednoznaczny nie budzi wątpliwości. Obejmuje bowiem pochodzące od odbiorcy odpadów P. S.A, pisma z dnia 29 lutego 2016 r., z dnia 17 marca 2016 r. oraz z dnia 23 listopada 2016 r., w których, odwołując się do załączonego wykazu zrealizowanych usług potwierdzono, że w czasie każdorazowego odbioru odpadów komunalnych w J., przy ul. [...], odnotowano przypadki niedopełnienia przez właściciela obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, bowiem w pojemnikach na odpady komunalne znajdowały się frakcje zmieszane, które powinny być zbierane oddzielnie w ramach selektywnej zbiórki. Brak selektywnego zbierania odpadów, potwierdziły także przeprowadzone przez organ I instancji oględziny, o których strony zostały wcześniej uprzedzone, co dawało możliwość właściwego przygotowania pojemników. Odbyły się one z udziałem pełnomocnika stron, a poczynione ustalenia odnotowano w protokole i utrwalono w dokumentacji zdjęciowej. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 191 w zw. z art. 122 o.p., poprzez dowolną ocenę dowodów, w szczególności pism P. S.A. i zastąpienie niedopełnionych obowiązków z art. 9f u.c.p.g., przy pominięciu przez organ dowodów z zeznań świadków wnioskowanych przez Skarżących. Należy podzielić pogląd WSA i stanowisko organów, że zeznania świadków z uwagi na upływ czasu i materię miałyby w tych realiach ograniczoną moc dowodową. Powyższe nie mogło zatem doprowadzić do błędnego ustalenia nieselektywnego zbierania odpadów przez cały okres objęty postępowaniem i w efekcie ustalenie wyższej opłaty. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. Agnieszka Olesińska Sławomir Presnarowicz (spr.) Jolanta Sokołowska