III FSK 4265/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Op 341/20 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 18 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 341/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: "WSA") oddalił skargę J. K. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: "Dyrektor") z 18 września 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: I. przepisu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz., 1427; dalej: "u.p.e.a."), wskutek niezasadnej odmowy jego zastosowania, poprzez sprzeczne z okolicznościami przedmiotowej sprawy stwierdzenie, że w stosunku do Skarżącego nie miał on zastosowania, podczas gdy Skarżący wyrejestrował odbiornik RTV i tym samym uwolnił się od obowiązku uiszczania abonamentu, a mając na względzie upływ czasu oraz dotychczasowy brak reakcji wierzyciela, Skarżący nie mógł przypuszczać, iż musi on w dalszym ciągu dysponować dowodem uwolnienia się od tego obowiązku uiszczania abonamentu, natomiast podnoszona przez wierzyciela aktualność obowiązku był niewiarygodna i wywiedziona na podstawie nierzetelnie prowadzonego rejestru; II. przepisu art. 5 ust. 1 ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 - zwana dalej "ustawą abonamentową") w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i całkowite pominięcie kwestii rzetelności prowadzonego przez Pocztę Polską S.A. z siedzibą w Warszawie rejestru, a w związku z tym bezpodstawne uprzywilejowanie tego podmiotu w stosunkach z abonentem i tym samym naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, a także działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa; III. przepisów art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 6 ustawy abonamentowej w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię w rezultacie przyjęcia, że Skarżący po dokonaniu wyrejestrowania odbiorników RTV, miał obowiązek bezterminowego przechowywania dowodu przeprowadzenia tej czynności, podczas gdy z treści tych przepisów wynika, iż po upływie pięciu lat od tego zdarzenia jego dane winny zostać usunięte z bazy danych operatora pocztowego, a tym samym Skarżący mógł zasadnie i logicznie domniemać, iż po tym czasie wszelkie dokumenty związane z abonamentem RTV nie będą mu już potrzebne, a ich przechowywanie jest zbędne. W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym wpisu od skargi, wpisu od skargi kasacyjnej, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów zastępstwa adwokackiego w stawce minimalnej według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozprawy. Strona przeciwna (Dyrektor) nie zażądała jej przeprowadzenia. Dyrektor nie wywiódł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna (Dyrektor) nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wskutek niezasadnej odmowy jego zastosowania, poprzez sprzeczne z okolicznościami przedmiotowej sprawy stwierdzenie, że w stosunku do Skarżącego nie miał on zastosowania, podczas gdy Skarżący wyrejestrował odbiornik RTV i tym samym uwolnił się od obowiązku uiszczania abonamentu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl przepisu art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej). Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku braku skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników lub dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, użytkownik zobowiązany jest do dalszego ich uiszczania (zob. NSA z 22 lipca 2021 r., III FSK 3759/21; wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 listopada 2018 r., I SA/Ke 277/18). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący zarejestrował odbiornik RTV, i została mu wydana książeczka radiofoniczna, która służyła do wnoszenia opłat abonamentowych. Ponadto operator wyznaczony wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia rejestracyjnego, nadał dla dokonanej rejestracji odbiornika indywidualny numer identyfikacyjny. Skarżący nie negował okoliczności pierwotnej rejestracji odbiornika, jednakże wskazywał, że w 2009 r. w związku ze zmianą adresu zamieszkania (po nadaniu numeru INI w 2008 r.), dokonał wyrejestrowania uprzednio zarejestrowanych odbiorników RTV, ale nie posiada on dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników RTV. W trakcie prowadzonego postępowania Poczta Polska S.A. wyjaśniła, że zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów, którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian. Dlatego też w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt i dalej wnosić opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania Skarżący nie użytkował natomiast odbiorników RTV, to winien je formalnie wyrejestrować. Ponadto Poczta Polska S.A. oświadczyła, że nie odnotowała na indywidualnym numerze identyfikacyjnym Skarżącego faktu dopełnienia przez stronę formalności wyrejestrowania odbiornika radiowego i telewizyjnego, jak również zobowiązany takiego dokumentu nie przedstawił. Stąd też wierzyciel uznał, że należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym pozostają wymagalne, a Skarżący posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych. Powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, potwierdza, iż Skarżący zarejestrował odbiornik RTV, dlatego też był abonentem obowiązanym do uiszczania stosowanych opłat. Jednocześnie nie odnotowano na indywidualnym numerze identyfikacyjnym Skarżącego faktu dopełnienia przez niego formalności wyrejestrowania odbiornika radiowego i telewizyjnego. Natomiast Skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo podziela stanowisko Skarżącego, że abonent nie ma obowiązku bezterminowo przechowywać dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika bowiem takie zobowiązane strony. Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza zresztą wskazaną wykładnię prawa (zob. m.in. wyroki: NSA z 22 lipca 2021 r., III FSK 3759/21, WSA w Poznaniu z 19 listopada 2019 r., III SA/Po 596/19, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 października 2017 r., I SA/Go 341/17). Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5-letni (zastosowanie znajdują tu przepisy ordynacji podatkowej w tym art. 70 § 1), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie wskazuje jednak, że argumentacja w powyższej kwestii nie znajduje zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Nie budzi wątpliwości, że Poczta Polska S.A. zobowiązana była do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika RTV przez Skarżącego, gdyż to ona przesądza o istnieniu albo nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Postępowanie takie zostało przeprowadzone, co prawidłowo ocenił WSA. Brak jest podstaw do twierdzenia, iż organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący oraz obiektywny całego materiału dowodowego, co doprowadziłoby do błędnego ustalenia stanu sprawy, który to stan WSA przyjąłby jako podstawę swojego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe wywody, za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i całkowite pominięcie kwestii rzetelności rejestru prowadzonego przez Pocztę Polską S.A. Autor skargi kasacyjnej w piśmie tym nie wykazał braku rzetelności rejestru prowadzonego przez Pocztę Polską S.A. w stosunku do Skarżącego. W związku z tym nie można przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie miało miejsce bezpodstawne uprzywilejowanie Poczty Polskiej S.A. w stosunkach z abonentem. Tym samym nie doszło do naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, a także działania organów państwa z przekroczeniem granic prawa. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Jacek Pruszyński Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska