III FSK 4177/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 281/20 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 281/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku (Skarżąca, Spółka) oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej DIAS) z dnia 10 stycznia 2020 r w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Zaskarżone postanowienie DIAS utrzymywało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku, którym organ ten pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Skarżącej z 17 czerwca 2019 r. o udzielenie ulgi w spłacie w postaci rozłożenia na raty wszystkich zaległości Spółki w podatku akcyzowym. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła S. sp. z o.o., zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. "Ordynacja podatkowa" (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zmian.) - dalej Ordynacji podatkowa, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 10.01.2020r. nr 2201- IEW-1.4265.15.2019/KB bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. nr [...] z dnia 04.10.2019 r., podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia, które uchyla w całości postanowienie organu I instancji, ponieważ nie został prawomocnie rozpatrzony wniosek Skarżącej o przedłużenie terminu do jego uzupełnienia, jak również brak prawomocnych wyroków w sprawach zaległości podatkowych Skarżącej z tytułu podatku akcyzowego, 2. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sad I instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, iż organy podatkowe I i II instancji bezzasadnie pozostawiły wniosek o raty bez rozpatrzenia, gdyż: - brak prawomocnego postanowienia w kwestii przedłużenia terminu do jego uzupełnienia (Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10.11.2020 r. sygn. akt I SA/Gd 280/20; w dacie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o raty nie było rozpatrzone zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 28.08.2019 r., które: odmawia zawieszenia postępowania z wniosku o raty z dnia 17.06.2019 r., odmawia wszczęcia postepowania w sprawie przedłużenia terminu do usunięcia braków podania), - nie jest znana ostateczna wysokość zadłużenia z tytułu podatku akcyzowego (toczą się postępowania kasacyjne przed NSA dot. wymiaru podatku), 3. art. 151 P.p.s. a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku art. 239 w związku z art. 217 § 1 i § 2 w związku z art. 210 § 4 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, gdyż Skarżąca wykazała, iż postanowienia organów I i II instancji naruszają przepisy art. 217 § 1 i § 2 w związku z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu, w którym organy podatkowe błędnie przyjęły, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wymogi do pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o raty. 4. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lic "c" P.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji błędnego uzasadnienia wyroku z dnia 10 .11. 2020 r., w którym Sąd wadliwie ocenił, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do pozostawienia wniosku o raty bez rozpatrzenia, gdyż brak prawomocnego postanowienia w kwestii przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku o raty (Skarżąca wniosła skargę kasacyjna od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10.11. 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 280/20) w dacie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o raty nie było rozpatrzone zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 28.08.2019 r., które odmawia zawieszenia postępowania z wniosku o raty z dnia 17.06.2019 r., odmawia wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do usunięcia braków podania. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2023 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r, z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, w niezmienionym składzie orzekającym, sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie Sądu I instancji oddalające skargę na postanowienie w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie udzielenia ulgi w spłacie w postaci rozłożenia na raty zaległości Spółki w podatku akcyzowym. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do wykazywania na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a naruszeń przepisów postępowania związanych ze stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie poprawności pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W ocenie Skarżącej kasacyjnie wniosek z dnia 17 czerwca 2019 r. o udzielenie ulgi został przedwcześnie pozostawiony bez rozpatrzenia, ponieważ nie zostało wydane ostateczne postanowienie w sprawie zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 28 sierpnia 2019 r., dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do usunięcia braków podania oraz odmowy zawieszenia postępowania wszczętego na wniosek S. Sp. z o.o. w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego. Z kolei Sąd I instancji wskazał, iż powyższe rozstrzygnięcie pozostawało bez wpływu na możliwość wydania przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku postanowienia pozostawiającego wniosek Spółki bez rozpatrzenia. W sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wezwał Skarżącą na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z zm., dalej jako: O.p.) do usunięcia w terminie 7 dni braków wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. poprzez m. in. sprecyzowanie żądania w zakresie pomocy określonej art. 67b § 1 pkt 1-3 Ordynacji podatkowej oraz wskazanie o jaką pomoc się ubiega. W wyznaczonym terminie Spółka nie uzupełniała braków formalnych podania, a jedynie pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. wniosła o zawieszenie postępowania z wniosku w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku akcyzowym wraz z odsetkami oraz o przedłużenie terminu do sprecyzowania, uzupełnienia uzasadnienia wniosku i przedstawienia dowodów do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. do czasu prawomocnego rozpatrzenia skarg na decyzje ostateczne, z których wynika zadłużenie. Organ pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. ponownie wezwał Spółkę do usunięcia braków wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. - bezskutecznie. Zgodnie z art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wymogami, o których mowa w art. 169 § 1 O.p., są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168 § 2 i 3 O.p. Przepisy te regulują wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa - złożenie podania o wszczęcie postępowania - spowodowało skutek prawny. Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ podatkowy, czy podanie o wszczęcie postępowania je wypełnia, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania. Wskazane przepisy wyznaczają minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie czynności procesowej za prawnie skuteczną. Są one niezbędne, aby możliwe było ustalenie elementów zasadniczych dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie osoby, która składa podanie oraz przedmiotu tego postępowania. Z brakami formalnymi mamy zatem do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Intencją Skarżącej było otrzymanie ulgi w spłacie zadłużenia Spółki z tytułu podatku akcyzowego. Jednakże w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do wezwania o doprecyzowanie zakresu żądania zawartego we wniosku o udzielenie ulgi i nie skonkretyzowała treści swojego żądania. W tej sytuacji organ I instancji na podstawie art. 169 § 4 O.p. prawidłowo postanowieniem pozostawił wniosek o udzielenie ulgi bez rozpatrzenia, co słusznie zaaprobował Sąd I instancji. Przyjąć należy, że w tych okolicznościach sprawy złożony wniosek o udzielenie ulgi jest czynnością bezskuteczną i nie wywołuje skutku prawnego tj. nie inicjuje postępowania o udzielenie ulgi. W związku z tym, wbrew twierdzeniem Skarżącej, bez znaczenia pozostaje instytucja przedłużenia terminu do uzupełniania wniosku oraz instytucja zawieszenia postępowania, bowiem takie postępowanie nie zostało wszczęte. Na marginesie należy zauważyć, iż pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie dotyczy zasady powagi rzeczy osądzonej tzw. res iudicata. Oznacza to, że brak przeszkód do złożenia nowego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległego podatku. Na podstawie przepisów dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych można bowiem żądać udzielenia ulgi tak długo, jak długo zaległość ta istnieje. W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów prawa art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., art. 169 § 1 i § 4, art. 217 § 1 i § 2 w zw. z 210 § 4 w zw. z 219 O.p. sformułowany przez Skarżącą w skardze kasacyjnej, nie jest trafny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie uznał skargę za niezasadną, prawidłowo zastosował art. 151 P.p.s.a. i oddalił skargę. Z kolei zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, wnosząca skargę kasacyjną powinna była wykazać, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według niedopuszczalnych kryteriów, lub też z przekroczeniem dopuszczalnych granic tej kontroli, w wyniku czego doszło do zastosowania niewłaściwego środka, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Mając na uwadze powyższe stanowisko i przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). |Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stanisław Bogucki |Jacek Pruszyński |