III FSK 4009/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 279/20 w sprawie ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 lutego 2020 r., nr 3001-IEE.711.769.2019 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od I. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 279/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) oddalił skargę I. B. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 19 lutego 2020 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.), art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) i art. 18 u.p.e.a. przez dowolne uznanie przez WSA, że nie występują okoliczności będące przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy Skarżąca ma trudną sytuację osobistą i zdrowotną, wskutek czego nie jest w stanie ponieść nałożonej na nią opłaty i tym samym niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej ze względu na zobowiązanego; 2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że WSA wadliwie przeprowadził kontrolę zastosowania przepisów postępowania przez organ błędnie przyjmując, że organ wnikliwie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentację przedłożoną przez Skarżącą na okoliczność trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i materialnej Skarżącej, co skutkowało niezasadnym nieuwzględnieniem słusznego interesu Skarżącej w umorzeniu postępowania; 3) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że WSA wadliwie przeprowadził kontrolę zastosowania przepisów postępowania przez organ błędnie przyjmując, że organ w sposób należyty i wyczerpujący informował Skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków Skarżącej w toku postępowania administracyjnego; 4) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że WSA wadliwie przeprowadził kontrolę zastosowania przepisów postępowania przez organ błędnie przyjmując, że organ wyjaśniał Skarżącej zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy w sposób dla Skarżącej zrozumiały i wyczerpujący. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o przyznanie jej pełnomocnikowi wynagrodzenia według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokackie oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna, na uwzględnienie nie zasługują bowiem wniesione w niej zarzuty. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przede wszystkim wskazać należy, że w 2019 r., kiedy to wszczęto postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej, nie istniał przepis art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., którego naruszenie powiązano z art. 59 § 1 pkt 1 tej ustawy. Wówczas art. 59 § 1 pkt 1 § 1 stanowił, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania. Bezsprzecznie normowana tym przepisem sytuacja nie występowała w niniejszej sprawie. Należności w kwocie łącznej 731,95 zł, objęte tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...] wystawionymi przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] odpowiednio 30 maja 2019 r. i 2 lipca 2019 r. były należne (obowiązek nie został wykonany) i ta okoliczność nie jest kwestionowana w skardze kasacyjnej. W jej uzasadnieniu Skarżąca powołuje się na brzmienie ww. przepisów nadane ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz. 2070); dalej: ustawa zmieniająca). Przepisy te weszły w życie 30 lipca 2020 r., a zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem prawidłowo organ i WSA zastosowali przepisy obowiązujące przed ich zmianą, a to oznacza, że nie dopuścili się naruszenia przepisów w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylają się zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Zatem autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisów prawa, które w jego ocenie zostały naruszone, lecz ma obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia tym przepisom. W przypadku wniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, czyli na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że obowiązek uzasadnienia zarzutów nakłada na sporządzającego skargę kasacyjną powinność połączenia poszczególnych zarzutów z argumentami uzasadnienia. Jakkolwiek przepisy nie wprowadzają w tym zakresie szczególnych wymagań dla konstrukcji uzasadnienia i skutek ten możliwy jest do osiągnięcia w dowolny sposób, to musi być możliwe względnie jednoznaczne przyporządkowanie poszczególnych argumentów do zarzutów, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł odnieść się do nich, rozpoznając skargę kasacyjną. Jest to o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów. Argumenty uzasadnienia powinny także pozostawać w rzeczowym związku z przedmiotem zarzutów. W uzasadnieniu wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej nawet nie wspomniano o wskazanych w petitum, jako naruszone, przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Nie tylko zatem nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia tych przepisów na wynik sprawy, ale nawet nie podano, w oparciu ich treść, sposobu w jaki zostały one, zdaniem Skarżącej, naruszone. Twierdzono, że "Sąd I instancji wadliwie przeprowadził kontrolę zastosowania przepisów postępowania przez organ błędnie przyjmując, że organ wnikliwie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentację przedłożoną przez skarżącą na okoliczność trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i materialnej skarżącej", ale nie wskazano przepisu prawa materialnego, który nakładał na organ podatkowy obowiązek, którego niewypełnianie jest zarzucane, a przecież to przepis prawa materialnego zakreśla zakres postępowania dowodowego (wyjaśniającego). Poza tym pomimo zarzucenia Sądowi pierwszej instancji przeprowadzenie wadliwej kontroli, nie zarzucono naruszenia odpowiedniego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez co Naczelny Sąd Administracyjny nie może zbadać prawidłowości kontroli zaskarżonego postanowienia przez WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wspomniano o art. 9 i art. 11 K.p.a., ale również nie wykazano wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy. Naruszenie tych przepisów upatrywano w niepoinformowaniu Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w toku postępowania administracyjnego i niewyjaśnieniu przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy w sposób dla Skarżącej zrozumiały i wyczerpujący. Jednak lektura skargi kasacyjnej nie daje odpowiedzi na pytanie, jakich konkretnie informacji nie udzielono Skarżącej, a których udzielić powinien organ i jak ów brak informacji wpłynął na postępowanie Skarżącej oraz jakie znaczenie miało to dla wyniku sprawy. W tej sytuacji co najwyżej powiedzieć można, że przesłanki, którymi kierował się organ zostały zawarte w zaskarżonym postanowieniu i zwrócić uwagę, iż organ nie ma obowiązku udzielania informacji wchodzących w sferę porady prawnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a. sędzia M. Łent sędzia J. Sokołowska sędzia W. Stachurski