III FSK 3993/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 63/20 w sprawie ze skarg M. M. i A. M. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 listopada 2019 r. nr 1201-IEE.711.1.191.2019.3.AG oraz nr 1201-IEE.711.1.192.2019.2.AG w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 63/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. i M. M. (dalej: "Skarżący") uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "Dyrektor", "Organ") z 21 listopada 2019 r. w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Dyrektor zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA albo o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi Dyrektor zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 110u § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 1427, dalej jako: "u.p.e.a."), poprzez przyjęcie, że organy dopuściły się naruszenia art. 110u § 2 u.p.e.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ, gdyby WSA przeprowadził prawidłową kontrolę zaskarżonego postanowienia, powinien skargę oddalić. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżący wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, wnosząc także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że Organy dopuściły się naruszenia art. 110u § 2 u.p.e.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Stosownie do postanowień art. 110u § 2 u.p.e.a., jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W przedmiocie wykładni przywołanego wyżej przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy poniżej prezentowane zarówno w orzecznictwie sądowym, jak również w literaturze przedmiotu. Na przykład WSA w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 15 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 163/20 stwierdził, że dodatkowy opis i oszacowanie może zostać przeprowadzony tylko po spełnieniu warunków opisanych w art. 110u § 2 u.p.e.a. Będzie to dotyczyć zmian fizycznych nieruchomości (np. z powodu powodzi, huraganu, pożaru) oraz zmian spowodowanych stanem prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2009 r., II OSK 1108/08; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r., II SA/Wr 815/11). Przez zmiany w stanie nieruchomości trzeba rozumieć również zmiany wartości rynkowej, niezależnie od tego, z jakich wynikają przyczyn. Jak wskazuje się w doktrynie: "Natomiast sam upływ czasu nie powoduje potrzeby dokonania dodatkowego opisu i oszacowania, jeżeli nie wywołał on zmian w stanie nieruchomości. Należy ponadto przyjąć, że przez zwrot "w stanie nieruchomości (...) zajdą istotne zmiany" zawarty w art. 110u § 2, powinno się także rozumieć istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego, z jakich przyczyn wynikają [(zob. postanowienie SN z 23 kwietnia 1998 r., I CKN 639/97, LEX nr 50629 oraz zob. R. Hauser i A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, Warszawa 2011 r., s. 500-502)]. Słusznie zatem podnosili Skarżący, że u podstaw oceny sytuacji ze strony Organu leży błędne przekonanie, iż potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego po upływie okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2018 r, poz. 2204, ze zm.; dalej: "u.g.n.") upoważnia rzeczoznawcę do dokonania niejako "przy okazji" zaktualizowania jakiegokolwiek jego elementu. Jak Organ sam wskazuje, operat sporządzony został 8 marca 2018 r., zatem zgodnie z art. 156 § 2 u.g.n. mógł być on wykorzystany do celu, do którego został sporządzony przez 12 kolejnych miesięcy, to jest do dnia 8 marca 2019 r., a po tym czasie mógł być wykorzystany tylko po potwierdzeniu jego aktualności (156 § 3 u.g.n.). Pierwszy termin licytacji nieruchomości, której operat dotyczył, został wyznaczony na dzień 26 września 2019 r., zatem konieczne było w takim razie, albo potwierdzenie aktualności dotychczasowego operatu w myśl powyżej przywołanego artykułu, albo sporządzenie nowego operatu. Z żadnej z tych możliwości Organ prowadzący egzekucję nie skorzystał. Tym samym zasadnie uznał WSA, że doszło do naruszenia art. 110u § 2 u.p.e.a., poprzez przyjęcie w ramach dokonanej wykładni tego przepisu, że pojęcie istotnych zmian w stanie nieruchomości nie obejmuje zmiany wartości rynkowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. Anna Juszczyk-Wiśniewska Sławomir Presnarowicz (spr.) Bogusław Dauter