III FSK 3959/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I SA/Go 361/18 w sprawie ze skargi B. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 17 maja 2017 r., nr 0801-IEE.711.71.2018.2 UNP: 0801-18-032650 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 18 października 2018 r., sygn. akt I SA/Go 361/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "WSA") w sprawie ze skargi B. L. (dalej: "Skarżący") uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej "Dyrektor") z 17 maja 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Dyrektor zaskarżył go w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i bezzasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz niezastosowanie przez WSA przewidzianych ustawą p.p.s.a. środków w postaci oddalenia skargi, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie doszło do żadnego naruszenia prawa, w tym w szczególności art. 134 k.p.a., a zatem istniały podstawy do oddalenia skargi w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia powinna doprowadzić WSA do wniosku, że zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu, zaś gdyby WSA dokonał właśnie takiej prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, wówczas bezzasadnie nie naruszyłby wyżej wymienionych przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 134 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., art. 54 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej oceny kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz nie odniesienie się i nie dokonanie oceny przez WSA, a w konsekwencji pominięcie przez WSA informacji i ustaleń pisma Dyrektora i jego załączników z dnia 1 października 2018 r. a w konsekwencji – nie zawarcie przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek rozważań, oceny i wyjaśnień w tym zakresie, w sytuacji gdy pismo Dyrektora z dnia 1 października 2018 r. skierowane zostało do WSA w dniu 2 października 2018 r., tj. przed rozprawą w niniejszej sprawie, a zawierało niesporne i jednoznaczne potwierdzenie stanowiska Dyrektora prezentowanego w niniejszej sprawie w zakresie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia przez Skarżącego, wyrażone w piśmie Poczty Polskiej S.A., w którym to Poczta Polska wskazała, iż ustalono że przesyłka polecona, zawierająca zażalenie, została nadana w dniu 20 kwietnia 2018 r. a wiec z uchybieniem terminowi do wniesienia zażalenia, który upłynął Skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2018 r. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa ocena kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie przez WSA treści wyżej wymienionego pisma Dyrektora z dnia 1 października 2018 r. oraz zawarcie przez WSA w treści uzasadnienia stosownych wyjaśnień j/w, powinna doprowadzić WSA do wniosku, że Dyrektor niespornie i jednoznacznie ustalił, że zażalenie wniesione zostało po terminie, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu i w konsekwencji zaistniały podstawy do oddalenia skargi w całości, zaś gdyby WSA dokonał właśnie takiej prawidłowej oceny kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wówczas bezzasadnie nie naruszył wyżej wymienionych przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., art. 54 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art 50 § 1 k.p.a., art. 58 § 1 i 2 k.p.a., 76 § 1 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a., poprzez nie wzięcie przez WSA pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie i błędne przyjęcie przez WSA, w wyniku niewłaściwej kontroli działania organu, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art 50 § 1 k.p.a., art. 58 § 1 i 2 k.p.a., 76 § 1 k.p.a., oraz art. 134 k.p.a. i w konsekwencji istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, w sytuacji gdy organ niespornie i jednoznacznie ustalił, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i prawidłowo przeprowadzonego postępowania, że zażalenie wniesione zostało po terminie, stąd brak było jakichkolwiek podstaw do wzywania Skarżącego do przedkładania jakichkolwiek dalszych dokumentów, zwłaszcza że Organ dysponował stosownym materiałem dowodowym na okoliczność uchybienia terminowi jak też - wbrew dowolnym twierdzeniom WSA – Organ zakwestionował podaną przez Skarżącego rzekomą datę nadania zażalenia 17 kwietnia 2018 r. i prawidłowo wskazał że Skarżący mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a w konsekwencji Organ nie miał żadnej podstawy do samokontroli w trybie 54 § 3 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa ocena kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz wzięcie przez WSA pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie i brak naruszenia w/w przepisów postępowania, powinna doprowadzić WSA do wniosku, że Organ niespornie i jednoznacznie ustalił, że zażalenie wniesione zostało po terminie i brak było jakichkolwiek podstaw do podejmowania przez Organ jakichkolwiek dalszych czynności i kroków prawnych w niniejszej sprawie niż zostały podjęte, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu i w konsekwencji zaistniały podstawy do oddalenia skargi w całości, zaś gdyby Sąd I instancji dokonał właśnie takiej prawidłowej oceny kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wówczas bezzasadnie nie naruszył w/w przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę. Dyrektor zażądał przeprowadzenia rozprawy. Skarżący nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 14 lutego 2023 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze Stron z tej możliwości nie skorzystała, jak również nie sprzeciwiła się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne. Przed przystąpieniem do rozpoznania poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, konieczne jest przypomnienie, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Zarzuty i argumentacja skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do jednej kwestii – a mianowicie Dyrektor zakwestionował podaną przez Skarżącego datę nadania zażalenia w siedzibie Poczty Polskiej - dnia 17 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznaje, wyżej przywołane przez Dyrektora zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej. Właściwie bowiem ocenił WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że jeżeliby nawet przyjąć za prawidłowe stanowisko organu, że mógł on ustalić prawidłową datę nadania przesyłki, na etapie postępowania administracyjnego w oparciu o wydruki z elektronicznego systemu Poczty Polskiej, to jednak przekonanie to powinno było ulec modyfikacji w chwili wniesienia przez Skarżącego skargi. Z jej treści wynikało bowiem wskazanie, że Skarżący nadał przesyłkę zawierającą zażalenie w dniu 17 kwietnia 2018 r., na okoliczność czego załączył do skargi kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej, na której widnieje data nadania – 17 kwietnia 2018 r. (odcisk okrągłej pieczęci Poczty Polskiej). Powyższe potwierdzenie nadania przesyłki poleconej zawiera nr [...] (zob. k. nr 5 akt sądowych). Numer ten jest tożsamy z numerem na nalepce przesyłki rejestrowanej "R" z kodem cyfrowym, przytwierdzonej do koperty dołączonej do zażalenia, z adresatem: [...] (zob. k. nr 14 akt adm.). W tej sytuacji zasadnie zauważał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ nie zakwestionował tej okoliczności w odpowiedzi na skargę. Wskazał jedynie, że kserokopia tego dokumentu nie może stanowić dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Tym samym uznał organ, że sporna jest jedynie forma przedłożonego dokumentu, a nie wynikająca zeń okoliczność (data nadania). W takiej zaś sytuacji organ winien rozważyć możliwość zastosowania w sprawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Dyrektor, mógł zatem jeszcze przed przesłaniem do WSA skargi, wezwać Skarżącego do przedłożenia oryginału dokumentu nadania przesyłki i dopiero po dokonaniu jego analizy podjąć decyzję, co do kierunku, sposobu dalszego postepowania. Zasadnie za całkowicie błędne WSA uznał stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu, jakoby Skarżący mógł wraz z zażaleniem złożyć wniosek o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przypomnieć wypada Dyrektorowi, że stosownie do wskazanych przepisów w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżący pozostawał i nadal pozostaje w przekonaniu, że terminowi do wniesienia zażalenia nie uchybił, na okoliczność czego przedłożył do skargi kserokopie dokumentu nadania przesyłki poleconej. Wbrew logice i wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, Skarżący nie mógł tym samy wnosząc zażalenie, złożyć jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, któremu w jego przekonaniu nie uchybił. Jak trafnie wywodzi WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – "nie można uchybić terminowi, który jeszcze nie upłynął". W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. Bogusław Woźniak Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)