III FSK 383/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Go 189/22 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 15 marca 2022 r., nr 0801-IEW.4121.11.2021 UNP: 0801-22-015902 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka masy upadłości R. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Go 189/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Syndyka masy upadłości R. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 15 marca 2022 r., nr 0801-IEW.4121.11.2021, UNP: 0801-22-015902 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia do lipca 2016 roku wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł i sporządził skarżący, posiadający uprawnienia radcy prawnego. Na podstawie art. 175 § 1, art. 173 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Opierając się na podstawach określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego zarzutu związanego z ustaleniem sytuacji finansowej spółki, brakiem podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w okresie pełnienia przez upadłego funkcji członka zarządu, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), polegające na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim i braku uchylenia decyzji administracyjnych, w sytuacji, gdy w sposób nieuzasadniony pominięto twierdzenia skarżącego w zakresie wskazania na to, iż spółka posiadała środki finansowe i uzyskała dochód oraz, że upadły, jako były członek zarządu nie posiadał legitymacji do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Opierając się na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1. art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: o.p.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki zwalniające upadłego od odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe O. sp. z o.o. z siedzibą w G., w sytuacji, gdy upadły nie wchodził już w skład organu ww. spółki, zaś kondycja finansowa spółki pozwalała na spłacanie przez nią zobowiązań podatkowych, które miało wynik na sprawy. Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej - jako mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, autor skargi kasacyjnej, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o: 1. uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. akt I SA/Go 189/22 z 15 grudnia 2022 r. w całości oraz poprzedzających go decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 15 marca 2022 r. oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim z 17 listopada 2021 r. w całości, 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami, 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 1 p.p.s.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że biorąc pod uwagę unormowanie zawarte w art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą, przy czym powinny być one wskazane w sposób precyzyjny. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej ani uzupełniać wywodów strony. Sąd ten jest bowiem władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wymienione (wyartykułowane) w skardze kasacyjnej. Nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poprawianie występujących w niej niedokładności. Wadliwe sformułowanie podstaw kasacyjnych obciąża stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia, uniemożliwiając prawidłową ocenę kwestionowanego orzeczenia (zob. np. wyroki NSA: z 8 maja 2014 r., I GSK 1005/12; z 2 września 2014 r., II OSK 435/13; z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na etapie postępowania przed organami nie miały w zastosowania przepisy k.p.a., ale przepisy procesowe zawarte w Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Ponadto zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 o.p. przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. W przepisach Ordynacji podatkowej uregulowano również instytucję odpowiedzialności osób trzecich. Jak wskazano na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny nie może uzupełniać zarzutów skargi kasacyjnej poprzez poszukiwanie odpowiednich przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, które miałyby zostać naruszone. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewłaściwego zastosowania art. 116 § 1 o.p. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA z 5 września 2014 r., I OSK 1119/13; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 181/21). Autor skargi kasacyjnej wskazując na naruszenie art. 116 § 1 o.p. podnosi błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki zwalniające upadłego od odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe spółki, w sytuacji, gdy upadły nie wchodził już w skład organu ww. spółki, zaś kondycja finansowa spółki pozwalała na spłacanie przez nią zobowiązań podatkowych, które miało wynik na sprawy. Kwestionuje zatem ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie podnosząc jednocześnie prawidłowych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Takie sformułowanie skargi kasacyjnej uniemożliwia odniesienie się do ww. kwestii. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. O naruszeniu normy art. 141 § 4 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie umożliwiając jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji odniósł się m.in. do zarzutów dotyczących ustalenia sytuacji finansowej spółki, czy istnienia podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu. Za pomocą ww. zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Jacek Pruszyński SNSA Dominik Gajewski [pic]