III FSK 3813/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 761/20 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z. sp. z o.o. z siedzibą w R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 761/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. Sp. z o.o. w R., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik strony skarżącej zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic sprawy i przeprowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej, która nie odnosi się do podstaw prawnych kontrolowanego aktu administracyjnego, tj. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r., wydanego na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej u.p.e.a.); - art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wyjście poza zakres sprawy egzekucyjnej, ograniczonej podstawami prawnymi postanowienia kasacyjnego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. i wyrażenie własnego stanowiska w zakresie przyszłego rozstrzygnięcia, jakie wydać ma Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w ponownie prowadzonym postępowaniu pierwszoinstancyjnym dotyczącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego; - art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art.134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie własnych, a jednocześnie dowolnych, ustaleń faktycznych, które nie zostały przedstawione w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r., co wyrażało się w uznaniu, że podstawą prawną egzekwowanego obowiązku jest decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 września 2018 r., w sytuacji, gdy z tytułu wykonawczego z dnia 19 grudnia 2018 r. wynika, że podstawą prawną dochodzonego obowiązku jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2018 r.; - art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, w sytuacji gdy Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie, wydając postanowienie z dnia 29 czerwca 2020 r., naruszył art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., co wyrażało się niewskazaniem przyczyn braku możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu zażaleniowym w ramach trybu przewidzianego w art. 136 § 1 k.p.a.; - art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2a k.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. zawiera błędne wskazania co do wykładni przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., który nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż stosowanie tego przepisu przez organ egzekucyjny ograniczone jest wyłącznie do fazy wstępnej postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz rozpoznanie skargę i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r., w zakresie zaskarżonym skargą oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz Skarżącej zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenie adwokata za obie instancje. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ administracji nie zażądał jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, na żądanie wierzyciela, w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne, użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się do takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Istota sporu sprowadza się do tego, czy organ egzekucyjny wydając postanowienie o zawieszeniu może uwzględniać inne okoliczności niż wymienione w art. 56 u.p.e.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższego przepisu wynika, że organ egzekucyjny jest zobowiązany z mocy prawa do zawieszenia postępowania w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych przesłanek. Nie uprawnia on jednak organu egzekucyjnego do tzw. luzu decyzyjnego, tj. nie może on zawiesić postępowania egzekucyjnego z innych niż wymienionych w przepisie przyczyn. Samo wniesienie przez skarżącego wniosku o umorzenie części należności lub rozłożenia ich na raty nie obliguje organu do zawieszenia postępowania. Jedynie pozytywna decyzja w sprawie udzielenia ulgi w spłacie stanowiłaby przesłankę do zawieszenia postępowania. Strona skarżąca w skardze kasacyjnej nie tylko nie wskazała żadnych przesłanek z art. 56 u.p.e.a., ale też nie powołała się na ten przepis. Należy podkreślić, że już sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę zwrócił uwagę, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 3-5 u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż organ egzekucyjny był zobowiązany do zawieszenia postępowania w przypadku wystąpienia którejkolwiek z podstaw wskazanych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Należy bowiem podkreślić, że okoliczności powołane w skardze kasacyjnej nie wypełniają żadnej z przesłanek z art. 56 u.p.e.a. Skoro jak wyżej wskazano nie jest możliwe poszerzenia katalogu okoliczności wymienionych w tym przepisie to nie możliwe było również zawieszenie postępowania. Słusznie także uznał sąd pierwszej instancji, że Skarżący pomimo, iż wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to - jak wskazuje na to zgromadzony materiał dowodowy - w sprawie nie wystąpiła przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a., która nakazywałaby organowi zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Skarżącego. Skarżący nie miał, ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadał zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne inne przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują natomiast możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie własnych, a jednocześnie dowolnych, ustaleń faktycznych, które nie zostały przedstawione w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. co wyrażało się w uznaniu, że podstawą prawną egzekwowanego obowiązku jest decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 września 2018 r., w sytuacji, gdy z tytułu wykonawczego z dnia 19 grudnia 2018 r. wynika, że podstawą prawną dochodzonego obowiązku jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2018 r., należy zauważyć, że prawidłowo uznał sąd pierwszej instancji, że powyższa decyzja nie miała znaczenia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ skutki z niej wynikające dotyczą wyłącznie decyzji organu odwoławczego. Jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną "byt postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności jest zdeterminowany bytem decyzji, do której się odnosi". Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 209 i art. 248 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz Sędzia WSA del. Marek Kraus