III FSK 373/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 780/21 w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r., nr 1401-IEW1.4123.46.2020.9.MG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 20 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 780/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę O. K. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "Organ") z dnia 20 stycznia 2021 r. w przedmiocie jej odpowiedzialności podatkowej z K. A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka"), jako członka zarządu, za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2015 r. i 03/2016 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 04/2016 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i wniosła o zmianę przedmiotowego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie przedmiotowego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji. Dodatkowo Skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa wg. norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenia art.116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228, dalej: "o.p."), poprzez mylną interpretację i błędną analizę stanu prawnego. Skarżąca podniosła następujące zarzuty: 1. W ramach naruszenia procedury administracyjnej doszło do naruszenia przepisów prawa administracyjnego w zakresie naruszenia: a) art. 6 i art. 7 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), w szczególności poprzez zaniechanie zbadania wszechstronnego całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie wyroku z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony, w szczególności poprzez nie odniesienie się Sąd podobnie jak przez Organ I i II Instancji do kwestii niezajmowania się sprawami finansowymi spółki K. A. Spółka Akcyjna i mylne wskazanie, że członkowie zarządu spółki dokonali między sobą wewnętrznego podziału kompetencji w zakresie czynności zwykłego zarządu - gdy tymczasem informacja o kompetencjach i zakresie działania poszczególnych członków zarządu została uwidoczniona zarówno w Statucie Spółki jak i w jawnym dokumencie jakim jest KRS Spółki; b) art. 8 k.p.a. wskutek nierozstrzygnięcia istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść skarżącego oraz poprzez brak rzeczowego odniesienia się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - z którego wynikało, że Pani O. K. nie zajmowała się sprawami finansowymi spółki i informacja ta była uwidoczniona w KRS - co w swoim wywodzie Organ I i II Instancji całkowicie pominął; c) art. 75 k.p.a., poprzez pominięcie dowodu jakim jest informacja zawarta w KRS Spółki; d) art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, ponieważ ani Sąd I Instancji ani organ I ani II Instancji nie poświęcił informacji zawartej w KRS co do kompetencji poszczególnych członków zarządu spółki z.o.o żadnej analizy w szczególności poprzez niewskazanie jaki charakter ma wpis ujawniony w KRS w zakresie kompetencji poszczególnych członków zarządu z punktu widzenia art. 116 o.p. odpowiadającej co do treści art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "KSH") i dlaczego Sąd pominął powyższą okoliczność. Sąd I Instancji ograniczył swoje wywody do zdaniem skarżącej, nieadekwatnych do istoty sprawy rozważań dotyczących czynności zwykłego zarządu. Za zupełnie nieuprawnione należy uznać stwierdzenie Sądu I Instancji, że wpis do KRS jedynie potwierdza czynności zwykłego zarządu - Stwierdzenie takie nie wynika ani z zapisów KSH ani z zapisów Ustawy o KRS ani nie ma stanowiska doktryny w takim zakresie; e) art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 1997 poz. 483, dalej: "Konstytucja RP"), co miało istotny wpływ na wynik postępowania. 2. Naruszenie prawa materialnego poprzez mylne i niedokładne przeanalizowanie intencji i treści art. 116 o.p. - w szczególności brak odniesienia się przez Organ do istoty sprawy tj. okoliczności istotnej tj. faktu wpisu do KRS zakresu kompetencji każdego z członków zarządu spółki akcyjnej i działanie każdego z poszczególnych członków zarządu w zakresie swoich kompetencji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny prawidłowości decyzji Dyrektora w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącej solidarnie ze Spółką oraz pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. oraz marzec 2016 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w formie zaliczek od wypłaconych wynagrodzeń wykazanych w deklaracji PIT-4R za kwiecień 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 6 i art. 7 w związku z art. 80 k.p.a, art. 8 k.p.a. oraz art. 75 k.p.a. WSA nie mógł naruszyć przepisów w przywołanych wyżej jednostkach redakcyjnych, ponieważ w postępowaniu podatkowym zastosowanie mają nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), lecz przepisy Ordynacji podatkowej (o.p.). Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA prawa materialnego, poprzez mylne i niedokładne przeanalizowanie intencji i treści art. 116 o.p. W szczególności brak odniesienia się przez Organ do istoty sprawy tj. okoliczności istotnej - faktu wpisu do KRS zakresu kompetencji każdego z członków zarządu spółki akcyjnej i działanie każdego z poszczególnych członków zarządu w zakresie swoich kompetencji. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, rozważał jakie znaczenie miało powołanie Skarżącej na stanowisko "Wiceprezesa Zarządu do spraw marketingu" (co zostało ujawnione w KRS). W tym kontekście WSA stwierdził, że nie budzi wątpliwości to, że powołanie Skarżącej na wskazane stanowisko oznaczało powołanie Jej na członka zarządu Spółki (będącego jednocześnie wiceprezesem zarządu do spraw marketingu). Zgodnie bowiem z art. 368 § 2 k.s.h. zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. WSA podkreślał również, iż zgodnie z § 14 ust. 4 i 5 Statutu Spółki (t. II, k. 28 akt administracyjnych) Zarząd Spółki prowadzi sprawy Spółki kolegialnie, jednakże może upoważnić uchwałą poszczególnych członków Zarządu do wykonywania czynności zwykłego zarządu w poszczególnych zakresach działań Spółki (ust. 4). Każdy członek zarządu może prowadzić sprawy Spółki w zakresie zwykłego zarządu zgodnie z uchwałą Zarządu, o której mowa w ust. 4, jednakże każda sprawa wymaga kolegialnego rozstrzygnięcia w formie uchwały Zarządu, jeżeli zażąda tego choćby jeden członek Zarządu Spółki. Zgodnie z §14 ust. 2 Statutu (co znalazło odzwierciedlenie w KRS) do reprezentowania Spółki upoważniony jest Prezes Zarządu jednoosobowo, a w przypadku Zarządu wieloosobowego, Prezes Zarządu jednoosobowo lub dwaj członkowie Zarządu działający łącznie lub członek Zarządu działający łącznie z prokurentem (zob. s. 24 zaskarżonego wyroku). Właściwie ocenił WSA, że na Skarżącej, jako członku zarządu-wiceprezesie do sprawy marketingu, spoczywał obowiązek monitorowania sytuacji Spółki pod kątem wystąpienia przesłanek upadłości. Mimo że Skarżąca była członkiem zarządu zajmującym się czynnościami zwykłego zarządu w obszarze marketingu w Spółce, to jako osoba, na której ciążył obowiązek, o którym mowa w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe (warunkowany wystąpieniem przesłanek niewypłacalności), winna była orientować się w szczególności co do tego, czy wymagalne zobowiązania pieniężne Spółki są wykonywane. Jako członkowi Zarządu, Skarżącej takie uprawnienie przysługiwało (skoro w odniesieniu do każdej sprawy, w tym w obszarze finansów, mogła zażądać jej kolegialnego rozstrzygnięcia w formie uchwały Zarządu) i w świetle art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe była do tego zobowiązana. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 141 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy. Nie jest prawdą, że ani Sąd I Instancji, ani organ I ani II Instancji nie poświęciły uwagi o informacji zawartej w KRS, co do kompetencji poszczególnych członków zarządu spółki z o.o. (zob. s. 24 zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do zarzutu naruszenia przez WSA przepisu art. 64 ust. 1 Konstytucja RP, gdyż ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie wyjaśniono "jak istotny to miało wpływ na wynik postępowania". Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Jacek Pruszyński Anna Dalkowska Sławomir Presnarowicz (spr.)