III FSK 3723/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 974/20 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 25 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 974/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo C. (dalej: "Nadleśnictwo", "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 25 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. Sąd stwierdził, że organy zasadnie uznały, iż brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2020 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje w tym przedmiocie ostateczna decyzja Wójta Gminy K. z dnia 10 stycznia 2020 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Nadleśnictwo. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a przez nie uchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy K., mimo wydania tych postanowień z naruszeniem art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "O.p.") przez jego zastosowanie i wydanie postanowienia odmawiającego ponownego wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. w sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nadpłaty z dnia 14 lutego 2020 r. nie był tożsamy z wnioskiem z dnia 12 grudnia 2019 r., na skutek którego organ wydał prawomocną decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w dniu 10 stycznia 2020 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty z dnia 12 grudnia 2019 r. nie uwzględniał faktu, że na skutek zawarcia w dniu 12 marca 2012 r. umowy służebności przesyłu z E. S.A. doszło do przeniesienia posiadania nieruchomości na rzecz tego przedsiębiorstwa, w konsekwencji czego obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za grunty pod liniami elektroenergetycznymi nie ciąży na Nadleśnictwie, lecz na tym przedsiębiorstwie przesyłowym. Okoliczność ta nie była również rozpatrywana przez organ w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 10 stycznia 2020 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Autor skargi kasacyjnej sformułował zarzuty na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a przez nie zastosowanie, gdy w sprawie miało miejsce naruszenie art. 165a O.p. przez jego zastosowanie i wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. Rozstrzygając przedmiotową sprawę, należy dokonać analizy przesłanki zawartej w art. 165a § 1 O.p., który stanowi w sprawie tyle, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Chodzi o wyrażenie "jakichkolwiek innych przyczyn" oraz odpowiedź na pytanie, czy, tak jak uznał to Sąd pierwszej instancji, obejmuje wcześniejsze rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za ten sam okres. Zauważyć należy, że w zaskarżonym wyroku Sąd podzielił poglądy wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., II FSK 1412/11, że nie można wykluczyć sytuacji, w której podatnik będzie uprawniony do złożenia kolejnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w sytuacji, gdy uprzednio, rozpatrując jego wcześniejsze żądanie, ten sam organ wydał decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty tego samego podatku za ten sam rok podatkowy i decyzja ta - jako ostateczna - pozostaje w obrocie prawnym. Wszystko zależy jednak od konkretnego stanu faktycznego sprawy. Jak stwierdzono, występują bowiem sytuacje, w których pomimo wcześniejszej decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty, ponowne postępowanie nie będzie mogło być wszczęte, w szczególności gdy podstawą wniosku będą okoliczności uwzględnione we wcześniej prowadzonym postępowaniu, ale mogą występować takie stany faktyczne, w których prowadzenie ponownego postępowania będzie dopuszczalne. Art. 165a § 1 O.p. przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia. Takiej wykładni skarżący nie zaprzeczył. Bezspornie, zastosowanie przewidzianej tym przepisem instytucji powinno być ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przy ocenie istnienia przesłanek z art. 165a § 1 O.p. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Tak też zdaje się postrzegać tę instytucję sam skarżący, gdyż nie formułuje żadnych zarzutów w oparciu o przepisy postępowania dowodowego (m.in. art. 122, 187 § 1 czy 191 O.p.). Dla porządku należy wyjaśnić, że Sąd administracyjny pierwszej instancji nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Elementem zaś kontroli legalności działania organu administracji publicznej jest powinność zbadania przez sąd, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej. Naruszenie tego typu regulacji powoduje nielegalność rozstrzygnięcia organu. Analizując uzasadnienie skargi kasacyjnej należy dostrzec, że skarżący stoi na stanowisku, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r. z 14 lutego 2020 r. nie jest tożsamy z wnioskiem z dnia 12 grudnia 2019 r., jednak nie formułuje zarzutów w oparciu o konkretne (jakiekolwiek) przepisy prawa regulujące ustalanie stanu faktycznego. Tymczasem Sąd pierwszej instancji przeciwnie ocenia, iż kolejny wniosek o stwierdzenie nadpłaty dotyczył tych samych okoliczności faktycznych, jedynie odmiennie interpretowanych przez skarżącego. Zatem brak zarzutów co do tego stanowiska Sądu oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do przyjęcia argumentacji podnoszonej w skardze kasacyjnej. Wynika to z tego, że Sąd zbadał czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej, a skarżący tego wyniku nie zakwestionował. Zatem nie można uznać, że w sprawie nastąpiło naruszenie tego typu regulacji. Jak wcześniej wyjaśniono, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p. "z jakichkolwiek innych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Rozstrzygnięcie to, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych, tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. Zdaniem skarżącego, zastosowanie art. 165a § 1 O.p. nie mogło mieć miejsca w sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nadpłaty z dnia 14 lutego 2020 r. nie był tożsamy z wnioskiem z dnia 12 grudnia 2019 r., na skutek którego organ wydał prawomocną decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w dniu 15 stycznia 2020 r. Jednakże w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie stanął na stanowisku, że prawidłową była decyzja w takich okolicznościach faktycznych. Należy powtórzyć, że w jego ocenie, z ustaleń faktycznych wynika, że sprawa stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018r. została już ostatecznie rozstrzygnięta. Wójt Gminy K., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 12 grudnia 2019 r., decyzją z dnia 10 stycznia 2020 r. odmówił wnioskowanego stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018r. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania, zatem stała się ostateczna. Co więcej, Sąd rozszerza uzasadnienie o stwierdzenie, że odmawiając stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018r. Wójt Gminy K. w ostatecznej decyzji z dnia 10 stycznia 2020 r. odniósł się w uzasadnieniu do kwestii posiadania gruntów w związku z zawartą przez skarżącą umową służebności przesyłu wskazując, że udostępnienie gruntów zakładom energetycznym na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięcie pomiędzy nimi sieci energetycznych, a także w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego wskazuje, że grunty te zajęte są na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej, tj. działalności innej niż leśna, zwłaszcza, że udostępnienie to ma charakter odpłatny. Skoro skarżący w żaden sposób nie podważył tak przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd pierwszej instancji, przy prawidłowej (nie podważanej) wykładni art. 165a § 1 O.p., to wyrok należało uznać za prawidłowy i stosownie do art. 184 oraz art. 182 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Dominik Gajewski Sławomir Presnarowicz Mirella Łent