III FSK 372/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1193/17 w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 6.06.2018 r. o sygn. III SA/Wa 1193/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawy z 22.12.2016 r., nr [...], wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 33 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przez przyjęcie pisma skarżącego do rozpoznania jako zarzuty do toczącego się postępowania egzekucyjnego, co skutkowało rozpoznaniem sprawy w niewłaściwym trybie; 2. art. 54 § 1 u.p.e.a. przez rozpoznanie skargi skarżącego w nieodpowiednim trybie; 3. art. 29 u.p.e.a. przez niedokonaniem przez organ egzekucyjny sprawdzenia istnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, gdyż jego brak mógłby stanowić przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a.; 4. art. 7 i 77 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a) przez niezbadanie okoliczności istnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego; 5. art. 8 k.p.a. przez przyjęcie skargi do rozpoznania w nieodpowiednim trybie oraz niezbadanie okoliczności istnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. 2.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach tego środka zaskarżenia, poza przypadkami nieważności w niniejszej sprawie niezachodzącymi, oznacza że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, pozostając władny do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej i - co istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy - prawidłowo uzasadnione. 3.2. Przede wszystkim należy odnieść się do sposobu sformułowania zarzutów skarżącego w części wstępnej skargi kasacyjnej. Cechą wspólną tych zarzutów jest ich lakoniczność. Skarżący nie wyjaśnił tak w samej konstrukcji zarzutów, jak również ich uzasadnieniu, jakich konkretnie uchybień dopuściły się organy bądź wskazał jedynie pobieżnie, na czym rzekome naruszenia miały polegać. Tymczasem skarga kasacyjna jako wysoce sformalizowany środek kontroli instancyjnej, sporządzany przez profesjonalnego pełnomocnika, winna cechować się wysokim stopniem szczegółowości nie tylko co do wskazania jednostek redakcyjnych poszczególnych przepisów aktów prawnych potencjalne będących przedmiotem naruszenia, ale również w zakresie uzasadnienia stawianych zarzutów. Obowiązek związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podniesionymi w jej ramach zarzutami oznacza skorelowany z tymże obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną precyzyjnego określenia, w jakich konkretnie działaniach sądu upatruje uchybienia. Brak takowego uzasadnienia stanowi wadę uniemożliwiającą poddanie wyroku kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. 3.3. Niezależnie od powyżej wskazanej wadliwości skargi kasacyjnej należy stwierdzić, jak można wnioskować z zestawienia części wstępnej skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienia, że podstawowymi zagadnieniami prawnymi, które legły u podstaw większości zarzutów kasacyjnych o charakterze proceduralnym, jest kwestionowanie prawidłowości przyjęcia przez WSA w Warszawie stanowiska dotyczącego charakteru poszczególnych środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności zarzutów do toczącego się postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a., zamiast skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez organ egzekucyjny, organ nadzoru oraz WSA w Warszawie, że skoro w piśmie z 1.07.2016 r. skarżący podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne przeciwko jego osobie nie powinno zostać wszczęte, to można było przyjąć, po zapoznaniu się z treścią pism skarżącego z 25.05.2016 r. oraz z 1.07.2016 r., że pismo złożone przez skarżącego w dniu 20.04.2016 r. należało przyjąć do rozpoznania przez organ egzekucyjny jako zarzuty do toczącego się postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, co trafnie podkreślił również WSA w Warszawie, że skarżący w złożonych zarzutach na zajęcie egzekucyjne stara się podważyć podstawę prowadzonej egzekucji, wskazując że w sprawie toczy się postępowanie przed WSA w Warszawie, które nie zakończyło się prawomocnym wyrokiem (na marginesie warto zauważyć, że skarga skarżącego od decyzji wymiarowej nie wywołała pożądanego rezultatu, ponieważ WSA w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 6.07.2016 r., III SA/Wa 662/16, odrzucił skargę jako wniesioną po terminie). Słusznie w związku z tym podkreśla się w zaskarżonym wyroku na odrębność administracyjnego postępowania egzekucyjnego i postępowania administracyjnego, o którym decyduje przede wszystkim cel, jakiemu służą. Zasadę tę wyraża art. 29 § 1 u.p.e.a., według którego organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym trafnie wywodzi się w zaskarżonym wyroku, że zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja skarżącego nie uwzględnia okoliczności, iż w sprawie wydana została ostateczna decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości spółki i ta decyzja oraz stanowiące jej podstawę ustalenia nie mogą już w zwykłym trybie być kwestionowane, a tym bardzie w ramach aktów nakierowanych na zwalczanie czynności podjętych w egzekucji. Skoro wobec skarżącego został wystawiony tytuł wykonawczy na podstawie decyzji ostatecznej, to przedsięwzięte na jego podstawie czynności egzekucyjne pozostają uprawnione i dopuszczalne. Należy odnieść się również do zarzutów skarżącego dotyczących rzekomego niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji określonych naruszeń przepisów ogólnych ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez organy obu instancji, tj. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a. Cechą wspólną również tych zarzutów zawartych zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, jest ich lakoniczność. Skarżący nie wyjaśnił tak w samej konstrukcji zarzutów, jak również ich uzasadnieniu, jakich konkretnie uchybień dopuściły się organy bądź wskazał jedynie pobieżnie, na czym rzekome naruszenia miały polegać. Nie wyjaśniono, w jaki sposób została naruszona zasada zaufania obywateli do administracji publicznej z art. 8 k.p.a., natomiast zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niezbadanie okoliczności istnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego jest bezpodstawny. Jak powyżej wskazano, WSA w Warszawie odniósł się bowiem do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. 3.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. W konsekwencji, ponieważ postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił. Sędzia Mirella Łent Sędzia Stanisław Bogucki Sędzia Paweł Borszowski