III FSK 3634/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 298/20 w sprawie ze skargi D.S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 10 lipca 2020 r. [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 298/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 10 lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki wniósł skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 15 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm. dalej u-covid) - w brzemieniu obowiązującym w momencie wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 11 marca 2020 r. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż Skarżący kasacyjnie, wnosząc zażalenie na ww. postanowienie w dniu 28 maja 2020 r. uchybił terminowi na jego wniesienie a w konsekwencji oddalenie skargi na ww. postanowienie przez WSA w Kielcach; - 151 p.p.s.a. w zw. art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pogwałcenie zasady państwa prawnego poprzez przyjęcie przez WSA w Kielcach, że terminy w postępowaniu administracyjnym uległy zawieszeniu dopiero z datą 31 marca 2020 r. tj. z datą wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę covid co prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia adekwatnej ochrony prawnej przez podmioty dotknięte ograniczeniami trwającymi już od daty wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, które rozpoczęte 14 marca 2020 r. - nie uległy żadnym istotnym zmianom do dnia 31 marca 2020 r. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji (stosownie do treści art. 135 p.p.s.a.) w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasatoryjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i przed WSA w tym zwrotu kosztów zastępstwa wg norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny zasadności wydania przez Dyrektora postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Jednakże zasadniczy problem w sprawie sprowadza się do oceny dopuszczalności zastosowania konstrukcji nie rozpoczynania oraz zawieszenia biegu terminów procesowych (art. 15 zzs ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r.) w okresie między 14 marca 2020 r., od kiedy obowiązywał w Polsce stan zagrożenia epidemicznego (§ 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2020 r.), a 31 marca 2020 r., kiedy to ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw - dodano przepis art. 15 zzr i art. 15 zzs do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zgodnie z treścią dodanego art. 15zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r.: "W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres." Powołany przepis ww. ustawy wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r., co wynika z art. 101 ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. charakter retroaktywny. Wobec powyższego hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 2 tej ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu. Przepis z art. 15zzs ust. 1 pkt 2 nie dotyczy, zatem terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów zgodnie z art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r., miało bowiem miejsce w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. włącznie, zatem terminy, których bieg przypadał na ten okres rozpoczęły swój bieg w dniu 24 maja 2020 r. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), zmiany w K.p.a. i P.p.s.a. wynikające z regulacji COVID-19. Komentarz, Warszawa 2020, s. 14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisu art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w sytuacji gdy w jej uzasadnieniu wskazuje na procesowy charakter dokonanego jej zdaniem naruszenia. Tymczasem przepis art. 15zzr tej ustawy dotyczy terminów prawa materialnego nie zaś terminów procesowych, co kwestionuje strona. Zgodnie bowiem z treścią art. 15zzr w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego: rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (posiedzenie zdalne), z tym że osoby w nim uczestniczące, w tym członkowie składu orzekającego, nie muszą przebywać w budynku sądu; od przeprowadzenia posiedzenia zdalnego można odstąpić tylko w przypadku, gdy rozpoznanie sprawy na rozprawie lub posiedzeniu jawnym jest konieczne, a ich przeprowadzenie w budynku sądu nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nich uczestniczących; przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, gdy nie można przeprowadzić posiedzenia zdalnego, a przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie jest konieczne; w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem władny merytorycznie odnieść się do tego, od kiedy znajdowały zastosowanie przepisy dotyczące biegu terminu przedawnienia, ponieważ w skardze kasacyjnej powołano przepis nieznajdujący zastosowania w sprawie (art. 15zzr). Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Zatem wobec braku zarzutu naruszenia przepisów będących podstawą orzekania przez sąd pierwszej instancji kontrola instancyjna nie może dotyczyć oceny zasadności wydania przez Dyrektora postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 134 K.p.a. Spółka w skardze kasacyjnej nie podniosła zarzutu zgodnie, z którym w rzeczywistości sprawa powinna zostać rozpoznana na podstawie art. 15zzr, a nie na podstawie wskazanego przez sąd pierwszej instancji art. 15zzs ust. 1 pkt 2 zzs. Należy także podkreślić, że już w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła zarzut naruszenia art. 15zzr, a sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost wyjaśnił, że została powołana niewłaściwa regulacja. Argumentacja pełnomocnika strony skarżącej w ogóle nie odnosi się do tego fragmentu wyroku. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną. Sędzia NSA Bogusław Dauter Sędzia NSA Dominik Gajewski (spr.) Sędzia WSA del. Mirella Łent .