III FSK 3633/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Go 403/20 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr 0801-IEE.711.105.2020.2 UNP: 0801-20-048519 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 17.12.2020 r. o sygn. I SA/Go 403/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę K. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 31.08.2020 r., nr 0801-IEE.711.105.2020.2 UNP:0801-20-048519, wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (zastępowany przez pełnomocnika – adwokata), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.: - rażące naruszenie przepisów postępowania przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowania, tj. art. 11 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie faktu, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, podczas kiedy z prawomocnego wyroku skazującego wynika, że podstawa opodatkowania dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym nie dotyczy skarżącego; - art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.) przez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, co spowodowało wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia, a następnie także wyroku, ponieważ zaistniały przesłanki skutkujące zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, a do których ani organ ani Sąd nie odniósł się w należytym stopniu; - zasady legalizmu, ponieważ w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP); dodatkowo w tym przypadki organ odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której jest oczywiste, że egzekwowane w nim roszczenie nie powinno dotyczyć skarżącego. 2.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim odpowiada prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). 3.2. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych najistotniejsze z tej perspektywy jest rozstrzygnięcie zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy zawieszenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego przejawia się w konieczności wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: (1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; (2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; (3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; (4) na żądanie wierzyciela; (5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Trzeba zaaprobować stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że rozpatrywanie przez niemiecki sąd wniosku o wznowienie postępowania karnego, którego efektem było nałożenie podatku na skarżącego, nie może prowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że choć art. 18 u.p.e.a. odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy – "odpowiednio". Odpowiednie stosowanie oznacza tymczasem, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco, w przypadkach gdy regulacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okaże się niekompletna. W sytuacji jednak, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w art. 56 u.p.e.a., należy uznać, że z uwagi na wyczerpujące wyliczenie przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawarte w art. 56 § 1 u.p.e.a. – art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się bowiem do przepisów innych ustaw przewidujących expressis verbis możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego - organ egzekucyjny nie może stosować odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o zawieszeniu postępowania. 3.3. Z uwagi na brak podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie prawnej postulowanej przez skarżącego należy uznać, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą wywrzeć wpływu na zaaprobowane przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim rozstrzygnięcie. W konsekwencji wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadne, a wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim za odpowiadający prawu. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w pkt 1 sentencji, natomiast o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowił w pkt 2 sentencji w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński