III FSK 3533/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Anna Błażejczyk, , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 280/20 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 2601-IEE.711.108.2020.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 280/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: "WSA") po rozpoznaniu skargi J. S. (dalej: "Skarżący") oddalił skargę na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: "Dyrektor") z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, J. S. zaskarżył go w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 1997 poz. 483, dalej: "Konstytucja RP"), art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926 ze zm., dalej: "o.p.") oraz art. 7 § 2 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1438, dalej: "u.p.e.a.") przejawiającą się w wyrażeniu poglądu prawnego, że przewidziana w art. 7 § 2 u.p.e.a. gradacja środków egzekucyjnych dopuszcza podejmowanie przez okres kilkunastu lat nieskutecznych środków egzekucyjnych, w sytuacji, gdy prowadzi to do pozostawania przez dłużnika w stanie ciągłej egzekwowalności oraz uniemożliwia mu ustabilizowanie sytuacji majątkowej; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 190 o.p., przejawiający się w dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego poprzez nie określenie kryteriów oceny celowości środków egzekucyjnych i wywiedzenie arbitralnych oraz gołosłownych twierdzeń w przedmiocie bezpośredniości zmierzania czynności egzekucyjnych do zaspokojenia należności przedawnienia dokonanej dla każdego z zobowiązania podatkowego z osobna, wywiedzenie nielogicznych i sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego wniosków kwestionujących pozorność środków egzekucyjnych (podejmowanych z intencją przerwania biegu przedawnienia), w sytuacji ponawiania bezskutecznych czynności egzekucyjnych na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych, w tym wystawionych po upływie okresu ok. 2 lat od uprzedniego stwierdzenia bezskuteczności braku analitycznej oceny zarzutu środka egzekucyjnego; podejmowanie bezskutecznych czynności egzekucyjnych w odległych przedziałach czasowych (zarzut dotyczy przede wszystkim zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym we wrześniu 2019 roku), dokonywanie zajęć na przestrzeni ponad 10 lat w sytuacji, gdy wszystkie zajęte składniki majątkowe istniały już przy dokonania pierwszego zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w B. P. w 2012 roku. Dyrektor nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 64 ust. 1 Konstytucja RP, art. 70 § 4 o.p. oraz art. 7 § 2 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w myśl art. 64 ust. 1 Konstytucja RP, każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Przywołując tą jednostkę redakcyjną Konstytucji RP, autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, nie podał argumentów, w jakich sposób WSA w rozpatrywanej sprawie naruszył cytowany wyżej przepis Konstytucji RP. Nie wystarczy bowiem stwierdzenie, że w świetle normy z art. 64 ust. 1 Konstytucji za niedopuszczalne należy uznać działania organów, które utrzymują obywatela w stanie ciągłego zadłużenia, prowadzą do pomnożenia zaległości podatkowych poprzez narastanie świadczeń ubocznych i w efekcie po wielu latach do utraty w całości prawa majątkowego. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do uchybień przepisów zawartych w art. 70 § 4 o.p. oraz w art. 7 § 2 u.p.e.a. Jak słusznie bowiem zauważa WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały doręczone zobowiązanemu wraz z zajęciami praw majątkowych, wierzytelności i świadczeń oraz zajęciem nieruchomości. W stosunku do zaległości objętych tytułami wykonawczymi, zastosowano następujące środki egzekucyjne: zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z tytułu nadpłaty, zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. P. S.A., zajęcie nieruchomości należącej do zobowiązanego. Zastosowane środki egzekucyjne w przedmiotowej sprawie, przewidziane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. doprowadziły do wyegzekwowania części należności oraz spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 o.p.). Z materiału dowodowego rozpatrywanej sprawy należy wnosić, że przedawnienie dochodzonych zobowiązań podatkowych nastąpi 21 lutego 2025 r. Przewidziana w art. 7 § 2 u.p.e.a. gradacja środków egzekucyjnych, daje możliwość podejmowania przez okres nawet kilkunastu lat środków egzekucyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, aby w niniejszej sprawie WSA naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 190 o.p. Należy bowiem podzielić stanowisko WSA, że jeżeli organ nie mógł z różnych powodów wyegzekwować zadłużenia wynikającego z tytułów wykonawczych z danego składnika majątkowego, to zasadnym było po ujawnieniu kolejnego składnika majątkowego zobowiązanego - nieruchomości, dokonanie jego zajęcia. W tej sytuacji podejmowane w sprawie czynności egzekucyjne, nie wykazywały znamion czynności pozornej, zmierzającej do przerwania biegu przedawnienia, lecz stanowiły naturalną konsekwencję wynikającą z częściowej bezskuteczności wcześniej dokonanych czynności egzekucyjnych. Dlatego też, rozważania autora skargi kasacyjnej na temat pozorności zastosowanych środków egzekucyjnych są całkowicie hipotetyczne. Jak słusznie przyjął WSA, z jednej strony Skarżący nie chce dobrowolnie wykonać ciążącego na nim obowiązku, a z drugiej strony podnosi zarzut pozorności zastosowanego środka egzekucyjnego przewidzianego w przepisie art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej uznał za niezasadne. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. Anna Juszczyk-Wiśniewska Sławomir Presnarowicz (spr.) Bogusław Dauter