III FSK 3500/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2020 r. sygn. akt I SA/Łd 48/20 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 7 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 1987-2016 oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 48/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 7 grudnia 2019 r. nr SKO.4100.200.19 w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie żądania zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za okres 1987 – 2016 r. Sąd stwierdził, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja określająca prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy całego materiału dowodowego i poddanie ocenie jedynie uzasadnienia organu I i II instancji bez dokładnej analizy całego materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmującej sporządzenie oraz wniesienie skargi kasacyjnej - nieopłaconej w ani całości, ani w części. Zdaniem skarżącej, złożony w postępowaniu administracyjnym wniosek powinien zostać potraktowany jako wniosek o zmianę decyzji wymiarowych, ze względu na fakt, iż pismo skarżącej zawierało na tyle dokładny opis sytuacji, że organ podatkowy powinien zastosować w sprawie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) lub co najmniej poinformować podatnika o możliwości sprostowania lub zmiany wniesionego wniosku, do czego był zobowiązany na podstawie art. 121 § 2 O.p., a czego nie uczynił. Skarżąca zarzuciła, że argumentacja organu zawarta z zaskarżonej decyzji, z którą zgodził się również Sąd I instancji, opiera się jedynie na nieprawidłowym sformułowaniu jej pisma oraz zawartych w nim pojęć, a nie bada sprawy merytorycznie, nie wyjaśnia stanu faktycznego i nie rozstrzyga jej co do istoty. Przedmiotowa sprawa, zdaniem skarżącej, nie jest sporem o nieuwzględnienie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, lecz dotyczy wniosku o zbadanie prawidłowości wydanych decyzji wymiarowych. W przeprowadzonym postępowaniu podatkowym należało zatem zbadać wszystkie elementy konstrukcyjne zobowiązania podatkowego, a nie jedynie wyjaśniać kwestię nadpłaty podatku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Analizując treść skargi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że opierając się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymienionym w petitum, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wymienia szereg przepisów postępowania, dopełniających, jak art. 121 § 2 i 128 O.p. czy art. 240, art. 247, art. 254 O.p. jednak zarzuty te sprowadza do jednego, mianowicie w jego ocenie wniosek skarżącej powinien zostać potraktowany jako wniosek o zmianę decyzji wymiarowych, ze względu na fakt, iż pismo skarżącej zawierało na tyle dokładny opis sytuacji, że organ podatkowy powinien zastosować art. 254 O.p. lub co najmniej poinformować podatnika o możliwości sprostowania lub zmiany wniesionego wniosku, do czego był zobowiązany na podstawie art. 121 § 2 O.p. Dla porządku należy wskazać, że wniosek jaki legł u podstaw postępowania podatkowego sformułowano jako wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości, czego skarżąca nie kwestionuje. W tym miejscu wyjaśnić należy, że postępowanie podatkowe, stosownie do art. 165 § 1 O.p., może być wszczęte zarówno na wniosek strony (zasada skargowości), jak też z urzędu (zasada oficjalności), co oznacza to, że w jakim kierunku, i czy w ogóle będzie prowadzone postępowanie podatkowe zależy od treści wniosku. W tym jednak względzie skarżąca opisowo przedstawione oczekiwania nie łączy z tym przepisem prawa, w szczególności nie przywołuje art. 165 § 1 O.p. Zatem zarzut skargi kasacyjnej podlegał kontroli instancyjnej wyłącznie w zakresie wynikającym z jego prawidłowego sformułowania. Obowiązek związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podniesionymi w jej ramach zarzutami oznacza skorelowany z tymże obowiązek po stronie wnoszącego skargę kasacyjną precyzyjnego wskazywania regulacji prawnych, których naruszenia doszukuje się w działaniu sądu pierwszej instancji. Zarzut naruszenia określonych przepisów musi być postawiony wyraźnie, z wyszczególnieniem każdej jednostki redakcyjnej przytaczanej normy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny przy braku wskazania naruszenia konkretnego przepisu nie może zgadywać na podstawie argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej intencji strony, zaś przy braku uzasadnienia konkretnego przepisu, nie może domniemywać, w jakim zakresie i dlaczego zdaniem strony doszło do naruszenia tego przepisu. Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Przytaczane w piśmie procesowym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące, lecz zawsze muszą być argumentami «nadającymi się» do rozpoznania. Przywołanie argumentów nazbyt ogólnych, niejasnych czy też czynionych na marginesie innych rozważań jest niewystarczające. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, gdyż uznał, że skarżąca żąda zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości w zakresie, którego zobowiązanie podatkowe powstało z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, czego strona nie kwestionuje. Stwierdził, że w sprawie miał do czynienia z decyzjami podatkowymi za poszczególne lata, wydanymi w trybie art. 21 § 1 pkt 2 O.p., decyzjami konstytutywnymi, w odniesieniu do których nie mają zastosowania przepisy umożliwiające zainicjowanie postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaconego podatku. Stanął na stanowisku, że w tego rodzaju przypadkach organ podatkowy powinien był, na podstawie art. 165a O.p., odmówić wszczęcia postępowania. Niemniej jednak skoro doszło do wszczęcia postępowania, jak w niniejszej sprawie, zasadnie organ rozstrzygnął o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego – stosownie do art. 208 § 1 O.p. WSA nie miał wątpliwości, że postępowanie z wniosku skarżącej należało ocenić jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu postępowania i skoro wniosek skarżącej nie mógł zostać rozstrzygnięty w trybie przepisów art. 75 O.p. to brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, co prowadziło do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego. W tym zakresie w skardze kasacyjnej nie postawiono żadnego zarzutu, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do oceny zasadności stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zatem na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nie rozstrzygnięto z braku stosownego wniosku. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jolanta Sokołowska Dominik Gajewski Mirella Łent