III FSK 3446/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1180/19 w sprawie ze skargi Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1180/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę Z., zwanego dalej "Skarżącym" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 września 2019 r. w przedmiocie planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego - zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 115 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r, poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej "p.e.a." w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2018 r., poz. 1916 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w podziale sumy uzyskanej z egzekucji z rachunku bankowego, wierzycielowi hipotecznemu przysługuje pierwszeństwo w zaspokojeniu, w sytuacji kiedy nie została wszczęta egzekucja z nieruchomości obciążonej hipotekami na rzecz wierzyciela hipotecznego. Mając na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, Skarżący zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania, ewentualnie orzeczenie w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.": uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach według norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało ją oddalić. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania, w zależności od podstawy zawartej w art. 174 p.p.s.a. ma wskazywać konkretny przepis: prawa materialnego naruszonego przez sąd ze wskazaniem, na czym, zdaniem strony skarżącej, polegała niewłaściwa wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez sąd, jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis powinien być zastosowany (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), lub przepis postępowania ze wskazaniem na czym polegało jego naruszenie i jaki istotny wpływ na wynik sprawy (rozstrzygnięcie) mogło ono mieć (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na względzie już powyższe stwierdzić należy, że w złożonej skardze kasacyjnej nie wskazano wprost konkretnych unormowań art. 174 p.p.s.a., a jedynie przywołane kwestionowane przepisy p.e.a oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga kasacyjna jest pismem procesowym o szczególnym charakterze, w którym profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek nie tylko wskazać konkretne podstawy naruszeń, ale jednocześnie określić je w taki sposób jaki wymaga ustawodawca we wskazanym art. 174 p.p.s.a. Związanie zatem granicami skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że stawiane zarzuty muszą być formułowane precyzyjnie, bowiem NSA nie może domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej, wskazywać na podstawie niewyartykułowanego opisu naruszonych przepisów, doprecyzowywać sformułowanych w niej zarzutów, czy ich uzasadnienia (por. np. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 322/07, z 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 338/08, opubl. CBOSA). Po tych ogólnych uwagach wypada zauważyć, że punktem wyjścia do oceny zarzutów skargi kasacyjnej jest wskazanie sposobu rozumienia art. 115 § 2 p.e.a. Zasadnie bowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu, że w analizowanej sprawie sporna była prawidłowość dokonanego planu podziału w sytuacji, gdy egzekucja obejmowała środki wyegzekwowane z rachunku bankowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pierwszej kolejności podkreślić, że przepis ten został wprowadzony w rozdziale 9 (DZIAŁ II) określającym podział kwoty uzyskanej z egzekucji, przy czym chodzi w tym przypadku o unormowanie mające charakter normatywnych zasad ogólnych. Tym samym brak podstaw do uwzględnienia wskazywanej przez Skarżącego regulacji art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co podkreślił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Należy zatem zauważyć, że w art. 115 § 2 p.e.a. określono kolejność zaspokojenia należności przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. A zatem przepis ten, co podkreślił także Sąd pierwszej instancji, ma zastosowanie z uwagi na przejęcie egzekucji po zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Zgodnie z tym unormowaniem ustawodawca po pierwsze wskazuje zaspokojenie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, a po tych kosztach określa kolejność zaspokojenia, realizując tym samym pewne cele regulacji, które dostrzegł także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, akcentując m.in. ,,względy natury socjalnej’’. Można zatem przyjąć, że w unormowaniu tym wyznaczono pewne grupy należności wraz z określoną kolejnością ich zaspokojenia, po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia, gdzie wskazuje się należności alimentacyjne, następnie grupę należności także motywowanych społecznie (podobnie jak należności alimentacyjne), jednakże zawierającą należności za pracę za okres 3 miesięcy, do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego. W dalszej kolejności wskazano zaspokojenie należności zabezpieczanych m.in. hipoteką, czy zastawem skarbowym. Wprowadzenie kolejności zaspokojenia należności przy podziale kwoty egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową skutkuje tym, że określone tą regulacją należności podlegają zaspokojeniu przed innymi, a zatem korzystają w pewnym sensie z ustawowo wyrażonego pierwszeństwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro zabezpieczeniu podlegały należności wskazane w tytule wykonawczym zabezpieczonym hipoteką i zastawem skarbowym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. będącego wierzycielem egzekwującym i hipotecznym przysługiwało im pierwszeństwo przed innymi należnościami, które nie były zabezpieczone hipotecznie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Paweł Borszowski Stanisław Bogucki Marek Kraus