III FSK 3378/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 1159/19 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1159/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę R. P., zwanego dalej "Skarżącym" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego - zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", naruszenie: 1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był uchylić w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a to z uwagi na okoliczność, że decyzja wymiarowa nie została nigdy prawidłowo doręczona Skarżącemu i tym samym Skarżący bez własnej winy nie brał udziału w sprawie, co stanowiło naruszenie art. 144 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), zwana dalej "O.p.", w zw. z art. 150 O.p. i jest przesłanką wznowienia postępowania, a to na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób niewyczerpujący i przeanalizowany jedynie pobieżnie, co stanowiło naruszenie art. 180 § 1 O.p., w zw. z art. 187 § 1 i 2 O.p., a w konsekwencji zaskarżona decyzja była wydana w oparciu o zaświadczenie Konserwatora Zabytków w K. z dnia 26 września 2014 r., które ze względu na datę jego wydania nie mogło opisywać stanu faktycznego nieruchomości w 2015 r. oraz w oparciu o zaświadczenie Konserwatora Zabytków w K. z dnia 31 sierpnia 2015 r., dotyczące nieruchomości nr [...], podczas gdy decyzja podatkowa dotyczyła działek o numerach [...]; 3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób niewyczerpujący a Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zwrócenia się do Konserwatora Zabytków w K. o podanie informacji, czy nieruchomość położona w K., przy ul. [...], obejmująca działki o numerach [...] w 2015 r. była wpisana do rejestru zabytków i była utrzymywana i konserwowana zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i wydanie w tym przedmiocie zaświadczenia, mimo wniosku Skarżącego w tym zakresie, co stanowiło naruszenie art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 i 2 O.p.; 4. przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.), zwana dalej: "u.p.o.l.", przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że nieruchomość stanowiąca własność Skarżącego nie podlega zwolnieniu od podatku od nieruchomości, mimo że z przedłożonego przez Skarżącego zaświadczenia Konserwatora Zabytków w K. wynika, że nieruchomość ta jest wpisana do rejestru zabytków i jest utrzymywana i konserwowana zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Mając na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, Skarżący zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, tj. uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji, względnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie skorzystało z możliwości sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało ją oddalić. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdyż zarzuca się w niej zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie, jak również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarówno z punktu widzenia konstrukcji zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, jak i istoty sprawy, kluczowe, a zarazem wyjściowe staje się przedstawienie sposobu rozumienia przywołanego we wniesionym środku zaskarżenia art. 240 § 1 pkt 4 O.p. wraz z konsekwencjami jego zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z tą regulacją w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis ten wprowadza jedną z podstaw wznowienia postępowania. Wskazana podstawa wznowieniowa odnosi się do udziału strony w postępowaniu. Przy czym należy zauważyć, że podstawa ta składa się de facto z dwóch składowych, tj. nie tyko sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, ale gdy nastąpiło to nie z własnej winy strony. Warto przy tym podkreślić, że ustawodawca w pierwszej kolejności określa składową odnoszącą się do winy strony. Kluczowe staje się zatem nie tylko stwierdzenie, czy strona nie brała udziału w postępowaniu, ale czy nastąpiło to nie z własnej winy strony. W doktrynie przyjmuje się, że składowa ta może być określona jako jedna z dwóch przesłanek tworzących tę podstawę i ma zastosowanie m.in. wówczas, gdy strona jest prawidłowo zawiadomiona o czynnościach postępowania jednakże nie mogła wziąć udziału z uwagi na przeszkody nie do przezwyciężenia – B. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, Z. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2016 r., Wrocław 2016, s. 1198. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, w ślad za organami podatkowymi obu instancji, że przesłanka ta nie zaistniała w niniejszej sprawie. Zasadnie bowiem przyjął WSA w Krakowie, że organowi, który wydał decyzję objętą wnioskiem o wznowienie nie można zarzucić działań, czy też zaniechań, których skutkiem byłoby uniemożliwienie stronie uczestnictwa w toczącym się postepowaniu podatkowym. Skarżący podnosi, że nigdy nie została mu doręczona decyzja Prezydenta Miasta K. ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r., gdyż mimo jej przesłania na adres w Słowacji [..] nie została odebrana, i nie ustalono, czy przepisy prawa słowackiego przewidują doręczenie zastępcze i czy zaistniała sytuacja związana z brakiem doręczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że Skarżący od początku postępowania był zawiadamiany przez organ o prowadzonych czynnościach na adresy wskazywane w ewidencjach urzędowych oraz na adres zamieszkania i to Skarżącemu należy przypisać brak należytej staranności w ramach czynnego udziału w postępowaniu. Słusznie również WSA w Krakowie stwierdził, że poprzez zastosowanie międzynarodowych procedur pocztowych należy uznać doręczenie pisma w trybie art. 144 § 1 pkt 1 O.p., w sytuacji gdy podmiot będący operatorem pocztowym przekazuje pismo operatorowi państwa siedziby adresata w celu doręczenia jej adresatowi. Dla oceny pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, tj. zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie, jak również naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy wskazać należy treść art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Zgodnie z tą regulacją zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Na zakres tego przedmiotowego zwolnienia składają się dwie przesłanki, tj. po pierwsze wpisanie gruntów i budynków indywidualnie do rejestru zabytków, po drugie ich utrzymanie i konserwacja zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z zakresu tego zwolnienia ustawodawca wyłącza te części, które zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Należy przy tym podkreślić, że tak określone przesłanki zwolnienia muszą być spełnione jednocześnie dla okresu, za który jest ustalany podatek od nieruchomości, tj. w tym przypadku dla 2015 r. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu było spełnienie przesłanki dotyczącej utrzymania i konserwacji gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. Ustawodawca podatkowy wskazuje ogólnie na ich utrzymanie i konserwację zgodnie z przepisami o ochronie zabytków nie precyzując w jaki sposób ma to być realizowane. Dla jej spełnienia wystarczające jest zatem jej wykazanie stosownym zaświadczeniem, a zatem w tym przypadku zaświadczeniem Konserwatora Zabytków w K. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, w ślad za organami podatkowymi, zaświadczenia Konserwatora Zabytków w K. z 26 września 2014 r. oraz z 31 sierpnia 2015 r. dotyczące utrzymania i konserwacji nieruchomości w tym okresie niezgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stąd też wobec braku spełnienia tej przesłanki prawidłowo przyjęto, że zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. nie przysługiwało Skarżącemu w 2015 r. W konsekwencji powyższego jako niezasadny należy uznać zarzut wskazujący na naruszenie ww. przepisu prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie także Sąd pierwszej instancji ocenił odmowę przeprowadzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dowodu na okoliczność stanu zabytku, gdyż trybu nadzwyczajnego nie należy wykorzystywać do merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym trybie. Stąd też nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., gdyż nie sposób uznać, że materiał w sprawie został zebrany w sposób niewyczerpujący i przeanalizowany jedynie pobieżnie. W konsekwencji nie można podzielić również zarzutu naruszenia art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 i 2 O.p. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.