III FSK 329/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 345/18 w sprawie ze skargi L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 345/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA") oddalił skargę L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Dyrektor") z dnia 9 marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku Spółka wniosła o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz o ponowne rozpoznanie oddalonych przez WSA wniosków dowodowych Skarżącej. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz 176 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 z późn. zm. - dalej "ustawa o rehabilitacji"), poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że zakup pojazdu ze środków ZFRON nie służył celom rehabilitacji niepełnosprawnego pracownika, pomimo iż ze stanu faktycznego sprawy wynika, że zakup ten został dokonany w celu utrzymania zatrudnienia tego pracownika przez odpowiednie wyposażenie jego miejsca pracy; b. § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 roku (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 1023) w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej: "Rozporządzenie") w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zakup wyposażenia stanowiska pracy niepełnosprawnego pracownika, nie może obejmować elementów powszechnie dostępnych na rynku, pomimo iż przesłanka taka nie została wprowadzona przez ustawodawcę, a w konsekwencji poprzez uznanie, że zakup pojazdu H. dla niepełnosprawnego pracownika stanowi wydatek uniwersalny, pomimo iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, rodzaj pojazdu i jego wyposażenie, zostały dostosowane do indywidualnych potrzeb tego pracownika i były nakierowane na zmniejszenie jego konkretnie określonych ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności; c. § 2 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 4a Rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zakup pojazdu H. nie spełnia przesłanek celowości i oszczędności w sytuacji, gdy celem zakupu tego pojazdu było zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika wynikających z jego niepełnosprawności (przesłanka celowości), a cena zakupu pojazdu była przeciętna w odniesieniu do pojazdów z analogicznym wyposażeniem i walorami użytkowymi istotnymi z uwagi na rodzaj niepełnoprawności pracownika (przesłanka oszczędności); 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 306a § 2-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej jako: "o.p.") w zw. z § 9 ust. 1 Rozporządzenia, art. 306b § 1 oraz art. 306c o.p., polegające na niedostrzeżeniu przez WSA, że zarówno organ I instancji, jaki i organ II instancji naruszyły normę art. 306a § 2-4 o.p. w zw. z § 9 ust. 1 Rozporządzenia, art. 306b § 1 o.p. oraz art. 306c o.p. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W przedmiotowej sprawie spór odnosi się do możliwości wydania Spółce przez organ zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis w związku z dokonaniem przez Spółkę wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, na zakup samochodu osobowego H. wraz z wyposażeniem dodatkowym dla pracownika. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że zakup pojazdu ze środków ZFRON nie służył celom rehabilitacji niepełnosprawnego pracownika. Za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 4a Rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zakup pojazdu H. nie spełnia przesłanek celowości i oszczędności. Stosownie do postanowień art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji wynika, że rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. Realizacji tego celu służy między innymi dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenia. W myśl przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 33 ust. 11 tej ustawy, określono rodzaje wydatków, na które mogą być przeznaczone środki funduszu rehabilitacji. Wśród tych wydatków wymieniono miedzy innymi wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia dla potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. Zgodnie z § 4a Rozporządzenia, warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych celów. Warunki te nie zostały spełnione. Słusznie wywodzi WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Spółka nie wykazała w żaden sposób, iż niedostosowany do schorzeń pracownika samochód H. stanowi niezbędne usprawnienie, które z uwagi na jego schorzenia (m.in. dyskopatia kręgosłupa, zwyrodnienie stawów, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, skrajna otyłość) umożliwi wykonywanie dotychczasowych obowiązków pracowniczych. Pojazd ten posiada wyposażenie standardowe, przewidziane dla danego modelu samochodu, które w jednakowym stopniu ułatwia jego prowadzenie zarówno osobie zdrowej, jak i niepełnosprawnej. Spółka nie wskazała na elementy wyposażenia dodatkowego, które mają na celu dostosowanie samochodu do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Na przykład zamontowane specjalne siedzenie z uwagi na nadwagę i choroby kręgosłupa. Sugerowane dodatkowe wyposażenie (m.in.: regulowane siedzenie, ruchoma kolumna kierownicy, automatyczne sterowanie światłami drogowymi, odpowiednie reflektory, elektrycznie ustawiane i podgrzewane lusterka, elektryczne szyby, czujniki parkowania, klimatyzacja) stanowi wyposażenie w większości standardowe, ogólnie dostępne, przewidziane dla danego modelu samochodu. Niewątpliwie Spółka składając wniosek nie wykazała, że tak skonfigurowany samochód H. był dostosowany do potrzeb niepełnosprawnego pracownika, wynikających z jego schorzeń. Jedynie ogólnie podała, iż przy wyborze auta zostały uwzględnione wszelkie sugestie pracownika dotyczące dostosowania samochodu i wyposażenia do jego niepełnosprawności. Zgodzić należy się z oceną WSA przyjętą za organami, iż Spółka nie wykazała w żaden sposób, że zakupiony samochód stanowi podstawowe narzędzie pracy, jest nieodzowny do wykonywania obowiązków służbowych oraz stanowi miejsce pracy osoby niepełnosprawnej, a jego brak miałby ten skutek, iż osoba niepełnosprawna nie mogłaby bez niego sprawować funkcji dyrektora do spraw technicznych. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje uzasadnionych podstaw do uznania za zasadne w rozpatrywanej sprawie naruszenie przez WSA przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 306a § 2-4 o.p. w zw. z § 9 ust. 1 Rozporządzenia, art. 306b § 1 oraz art. 306c o.p. Należy stwierdzić, że WSA właściwie przyjął, że zarówno organ I instancji, jaki i organ II instancji nie naruszyły norm z art. 306a § 2-4 o.p. w zw. z § 9 ust. 1 Rozporządzenia, oraz nie uchybiły normom art. 306b § 1 o.p. oraz art. 306c o.p. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Adam Nita Sławomir Presnarowicz Bogusław Dauter