III FSK 3136/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. K. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt I SA/Łd 102/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 13 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem z 17 września 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 102/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 13 grudnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż w sprawie spełniona jest ustawowa przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem konieczność wykonania zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę jego aktualną sytuację finansową, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej i uniemożliwi prawidłowe zaspokajanie podstawowych potrzeb jego rodziny. Skarżący wyjaśnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do sytuacji, w której jego rodzina pozostanie bez środków do życia. Aktualnie nie osiąga on jakichkolwiek dochodów, pozostając wraz z dwojgiem małoletnich dzieci na utrzymaniu żony (rozdzielność majątkowa). Rodzina utrzymuje się z jej dochodów oraz ze świadczeń wychowawczych (500+) przyznanych na każde z dzieci. Ze środków tych finansowane są potrzeby całej rodziny oraz zobowiązania skarżącego: orzeczony obowiązek naprawienia szkody w wysokości 4.000 zł miesięcznie oraz grzywna - rata miesięczna 650 zł. Opłaty z tytułu czynszu, gazu, prądu wynoszą ok. 650 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada własnych oszczędności ani majątku, który mógłby spieniężyć w celu wykonania zobowiązania. Do wniosku skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów na okoliczność sytuacji majątkowej i finansowej swojej ani członków gospodarstwa domowego, nie odwołał się również do żadnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w zakresie jakichkolwiek okoliczności podnoszonych we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, toteż jako niezasadne należało je oddalić. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo sparafrazowanie treści hipotezy art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego nie zawiera argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Jakkolwiek skarżący wyjaśnił, iż jego sytuacja finansowa i majątkowa jest trudna, bowiem nie osiąga żadnych dochodów ani majątku możliwego do upłynnienia, pozostając na utrzymaniu żony, nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji na poparcie twierdzenia jakoby w istocie wykonanie kwestionowanej decyzji mogło być znacznym obciążeniem dla budżetu domowego skarżącego, a ostatecznie - nie wykazał jakoby powoływane okoliczności mogły stanowić ustawowe przesłanki spowodowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Rozpoznawany wniosek skarżącego nie zawiera dokumentacji źródłowej potwierdzającej ogół sytuacji finansowej i majątkowej swojej oraz członków swojej rodziny. Wprawdzie w aktach sprawy w przedmiocie prawa pomocy znajdują się dokumenty wykazujące sytuację majątkową skarżącego, niemniej należy mieć na względzie, iż przepisy p.p.s.a. nie przewidują obowiązku po stronie Sądu dopuszczania i przeprowadzania dowodów z wszystkich dokumentów złożonych do akt sprawy, w tym akt wszystkich spraw wpadkowych, na wszystkie możliwe okoliczności wynikające z czynności procesowych strony. To strona jako dysponent twierdzeń i dowodów zgłaszanych do sprawy winna powiązać je z konkretnymi okolicznościami faktycznymi poprzez prawidłowe uzasadnienie wniosku i sformułowanie tez dowodowych celem zakreślenia sądowi ram, w jakich winien z owych twierdzeń i dowodów korzystać. Nie zachodzi w tym względzie jakikolwiek automatyzm uprawniający zainteresowanego do czynienie w tym zakresie skutecznych zarzutów zmierzających do podważenia przyjętego rozstrzygnięcia Sądu. Co przy tym nie umknęło uwadze Sądu, a pozostaje istotne dla sprawy, wniosek skarżącego przejawia niekoherencję i wewnętrzną sprzeczność. Z jednej wszakże strony skarżący podnosi, iż wykonanie decyzji podatkowej spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej i uniemożliwi prawidłowe zaspokajanie podstawowych potrzeb jego rodziny wobec braku dochodów i majątku, z drugiej zaś poddaje emfazie, iż nie posiada dochodu ani majątku, zaś sam wraz z dwójką dzieci pozostaje na utrzymaniu żony, z którą pozostaje w małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Trudno nie odnieść wrażenia, iż skarżący niejako sam przyznaje, iż brak wstrzymania wykonania decyzji ostatecznie nie doprowadzi w wyniku przymusowej egzekucji do pozyskania środków na zaspokojenie zobowiązania podatkowego wobec nieposiadania jakiegokolwiek źródła dochodu ani majątku. Skoro sam skarżący podkreśla, iż nie posiada dochodu ani majątku umożliwiającego spłatę zobowiązania podatkowego, zaś on i jego rodzina pozostają na utrzymaniu żony, niewątpliwie uznać należy, iż po jego stronie nie nastąpi jakakolwiek szkoda ani trudne do odwrócenia skutki, albowiem potencjalne skutki wykonania zaskarżonej decyzji na obecnym etapie postępowania zdają się być podobne do skutków wynikających z konieczności przymusowego wyegzekwowania należności w przyszłości. Nie sposób więc dostrzegać w tym względzie co najmniej rysującego się ryzyka wystąpienia znacznej szkody wobec wykonania decyzji na obecnym etapie postępowania, zwłaszcza, iż – na co wskazuje skarżący – między małżonkami obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, determinujący ograniczenia w zakresie potencjalnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do osoby skarżącego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosowanie do art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.