III FSK 2630/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 590/20 w sprawie ze skargi N. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sygnatura akt III FSK 2630/21 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a doręczenie decyzji na adres wynikający z rejestru RCI PESEL zenie decyzji na adres skarżącego widniejący w Centralnej Bazie RCIPESEL, właściwym miejscowo Urzędzie Skarbowym oraz we właściwym miejscowo Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, było prawidłowe. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieprawidłową kontrolę "zaskarżonych przepisów" i w konsekwencji oddalenie (nieuwzględnienie) skargi, w związku z: 1. art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.), przez zaakceptowanie niewłaściwego zastosowania tych przepisów, które polegało na wydaniu postanowienia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17.01.2020 r. bez uwzględnienia faktu, że skarżący w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, z której nastąpiło uchybienie terminowi do złożenia odwołania, skierował właściwy wniosek, w którym uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, dopełniając jednocześnie czynności, to jest złożenia odwołania, czym kumulatywnie spełnił wszystkie wymagane prawem przesłanki; 2. art. 162 § 1 O.p., przez jego błędną wykładnię, która polegała na uznaniu, że skarżący nie uprawdopodobnił faktu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania bez jego winy; 3. art. 148 § 1 i art. 150 O.p., przez błędną wykładnię tych przepisów i uznanie, że miejscem zamieszkania, a tym samym adresem dla doręczeń skarżącego, jest adres przyjęty przez organ, podczas gdy korespondencja organu kierowana była na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania domniemania doręczenia (fikcji doręczenia) dla wszystkich pism w przedmiotowym postępowaniu kierowanych do skarżącego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, akcentując, że skarżący nie wykonał wynikającego z art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397) obowiązku zgłoszenia wyjazdu poza granice Polski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak Sądowi wiadomo z urzędu, skarżący oprócz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie zaskarżenia postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu, jednocześnie zaskarżył postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Ponieważ złożenie wniosku o przywrócenie terminu możliwe jest tylko wtedy, gdy termin ten upłynął, musiał on także rozpocząć swój bieg, a zatem musiało być skuteczne doręczenie decyzji, rozpoczynające bieg terminu do wniesienia odwołania. Wskazana niekonsekwencja skarżącego, który jednocześnie przyznaje skuteczność doręczenia (w sprawie o przywrócenie terminu) oraz skuteczności doręczenia przeczy (w sprawie o stwierdzenie uchybienia terminowi) pozwala na wyprowadzenie a limine wniosku o bezzasadności skarg w tych sprawach, a także bezzasadności opartych na tożsamych argumentach skarg kasacyjnych. Wspomniana niekonsekwencja jest zresztą jeszcze dalej idąca, gdyż także w sprawie o przywrócenie terminu skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia decyzji. Odnosząc się więc do tej kwestii należy zauważyć, że organy administracji publicznej maja obowiązek uwzględniania danych zawartych w różnego rodzaju rejestrach publicznych; dotyczy to tak rejestru PESEL, jak i Centralnego Rejestru Podatników – Krajowej Ewidencji Podatników. Na treść tych danych mają także wpływ podmioty objęte wymienionymi rejestrami poprzez dokonywanie zgłoszeń i ich aktualizacji – czy to w trybie przepisów ustawy o ewidencji ludności, czy to w trybie ustawy z dnia 13.10.1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (obecnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 170). Ponadto w toku prowadzonych postępowań strony tych postępowań mogą wskazywać inne, niż wynikające z ewidencji, adresy dla doręczeń. W konsekwencji organy administracji publicznej zasadniczo mają obowiązek dokonywania doręczeń pism urzędowych na adresy podane w ewidencjach – chyba, że strona postępowania wskaże inny adres. Oznacza to zarazem, że organy te nie maja obowiązku prowadzenia dochodzeń zmierzających do weryfikacji danych wynikających z ewidencji, a jeżeli strona postępowania zaniecha zaktualizowania dokonanych w nich wpisów, obciążają ją ewentualne negatywne tego konsekwencje. W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej wysłał decyzję na jedyny znany mu adres skarżącego w Polsce, potwierdzony danymi zawartymi w trzech odrębnych rejestrach. Brak było jakichkolwiek podstaw do kwestionowania tych danych, a już tym bardziej do dociekania miejsca zamieszkania skarżącego zagranicą. Wysłanie decyzji na adres skarżącego odnotowany w wymienionych rejestrach było więc prawidłowe i skuteczne na mocy art. 148 § 1 O.p., a wobec niemożności doręczenia pisma skarżącemu ze względu na jego nieobecność pod tym adresem, zasadnie uznano skuteczność doręczenia przez awizo z upływem czternastego dnia od pozostawienia go w placówce operatora pocztowego (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.). A zatem, nawet jeżeli w dacie doręczenia skarżący nie mieszkał już pod adresem, na który dokonano doręczenia, wobec niepowiadomienia o tym organów państwa przez dokonanie odpowiedniej aktualizacji rejestrów urzędowych, które adres ten zawierały, skarżący nie może skutecznie zarzucać naruszenia art. 148 § 1 i art. 150 O.p. Na mocy art. 162 § 1 i § 2 O.p. przywrócenie terminu uzależnione jest nie tylko od dokonania czynności, dla której określony był termin oraz wniesienia podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 2 O.p.), ale przede wszystkim od uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony (art. 162 § 1 O.p.). Nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący dokonał czynności, dla której określony był termin, to jest wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Zarządu [...] z dnia 14.05.2019 r. Nie jest także kwestionowane przez organ administracji publicznej, że skarżący wniósł podanie o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, to jest od dnia zapoznania się jego pełnomocnika z aktami postępowania egzekucyjnego – jakkolwiek można byłoby także bronić tezy, że przyczyna uchybienia terminowi ustała już w dniu powzięcia przez skarżącego wiadomości o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, a nie dopiero w dniu podjęcia określonych czynności przez jego pełnomocnika. Zasadniczą kwestią sporną jest jednak to, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Ponieważ jednak argumentacja skarżącego oparta jest wyłącznie na twierdzeniu o doręczeniu decyzji pod niewłaściwy adres, upada w konfrontacji z przyczynami, dla których tam właśnie korespondencję kierowano. Jak już wcześniej wyłożono, kierowanie korespondencji na adres skarżącego widniejący w urzędowych rejestrach było prawidłowe, a niedokonanie przez skarżącego stosownych aktualizacji wpisów w tych rejestrach świadczy co najmniej o niedbalstwie, a więc o jego winie. Nie sposób więc przyjąć, ażeby uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, co oznacza, że nie została spełniona zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu. Nie można więc podzielić podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 162 § 1 O.p. Z kolei zarzut naruszenia art. 162 § 2 O.p. uznać należy za chybiony z innych przyczyn – wymogi zawarte w tym przepisie uznano za spełnione. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił zgodność z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bowiem nie było podstaw do zastosowania tego przepisu. W konsekwencji prawidłowo przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia (a nie "zaskarżonych przepisów", jak błędnie wskazano w skardze kasacyjnej) doprowadziła do oddalenia (nieuwzględnienia) skarg na podstawie art. 151 P.p.s.ai. Rozstrzygnięcie to Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje i stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz stosowanego odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącego na rzecz organu administracji publicznej kwotę 360 zł tytułem opłaty za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji.