III FSK 2629/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 589/20 w sprawie ze skargi N. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sygnatura akt III FSK 2629/21 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Sąd uznał, że skuteczne było doręczenie decyzji na adres skarżącego widniejący w Centralnej Bazie RCIPESEL, właściwym miejscowo Urzędzie Skarbowym oraz we właściwym miejscowo Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie było zatem podstaw do poszukiwania innego adresu skarżącego, zwłaszcza zagranicą. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieprawidłową kontrolę "zaskarżonego przepisu" i w konsekwencji oddalenie (nieuwzględnienie) skargi, w związku z: 1. art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.), przez zaakceptowanie niewłaściwego zastosowania tego przepisu, które polegało na wydaniu zaskarżonego postanowienia pomimo błędnego uznania za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego decyzję Prezesa Zarządu [...] z dnia 14.05.2019 r. oraz pozostałe pisma w sprawie, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że odwołanie skarżącego od tej decyzji złożone dnia 20.09.2019 r. wniesione zostało po terminie; 2. art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., przez zaakceptowanie wadliwej oceny zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz nieobiektywny, skutkującego uznaniem, że pisma, w tym decyzja w prowadzonym postępowaniu, zostały w trybie doręczenia zastępczego uznane za doręczone skarżącemu; 3. art. 148 § 1 i art. 150 O.p., przez błędną wykładnię tych przepisów i uznanie, że miejscem zamieszkania, a tym samym adresem dla doręczeń skarżącego, jest adres przyjęty przez organ, podczas gdy korespondencja organu kierowana była na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania domniemania doręczenia (fikcji doręczenia) dla wszystkich pism w przedmiotowym postępowaniu kierowanych do skarżącego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, akcentując, że skarżący nie wykonał wynikającego z art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397) obowiązku zgłoszenia wyjazdu poza granice Polski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak Sądowi wiadomo z urzędu, skarżący oprócz zaskarżenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie tego terminu. Ponieważ złożenie wniosku o przywrócenie terminu możliwe jest tylko wtedy, gdy termin ten upłynął, musiał on także rozpocząć swój bieg, a zatem musiało być skuteczne doręczenie decyzji, rozpoczynające bieg terminu do wniesienia odwołania. Wskazana niekonsekwencja skarżącego, który jednocześnie przyznaje skuteczność doręczenia (w sprawie o przywrócenie terminu) oraz skuteczności doręczenia przeczy (w sprawie o stwierdzenie uchybienia terminowi) pozwala na wyprowadzenie a limine wniosku o bezzasadności skarg w tych sprawach, a także bezzasadności opartych na tożsamych argumentach skarg kasacyjnych. Niezależnie jednak od powyższego - przechodząc do kluczowej sprawy skuteczności doręczenia decyzji – należy zauważyć, że organy administracji publicznej maja obowiązek uwzględniania danych zawartych w różnego rodzaju rejestrach publicznych; dotyczy to tak rejestru PESEL, jak i Centralnego Rejestru Podatników – Krajowej Ewidencji Podatników. Na treść tych danych mają także wpływ podmioty objęte wymienionymi rejestrami poprzez dokonywanie zgłoszeń i ich aktualizacji – czy to w trybie przepisów ustawy o ewidencji ludności, czy to w trybie ustawy z dnia 13.10.1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (obecnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 170). Ponadto w toku prowadzonych postępowań strony tych postępowań mogą wskazywać inne, niż wynikające z ewidencji, adresy dla doręczeń. W konsekwencji organy administracji publicznej zasadniczo mają obowiązek dokonywania doręczeń pism urzędowych na adresy podane w ewidencjach – chyba, że strona postępowania wskaże inny adres. Oznacza to zarazem, że organy te nie maja obowiązku prowadzenia dochodzeń zmierzających do weryfikacji danych wynikających z ewidencji, a jeżeli strona postępowania zaniecha zaktualizowania dokonanych w nich wpisów, obciążają ją ewentualne negatywne tego konsekwencje. W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej wysłał decyzję na jedyny znany mu adres skarżącego w Polsce, potwierdzony danymi zawartymi w trzech odrębnych rejestrach. Brak było jakichkolwiek podstaw do kwestionowania tych danych, a już tym bardziej do dociekania miejsca zamieszkania skarżącego zagranicą. Wysłanie decyzji na adres skarżącego odnotowany w wymienionych rejestrach było więc prawidłowe i skuteczne na mocy art. 148 § 1 O.p., a wobec niemożności doręczenia pisma skarżącemu ze względu na jego nieobecność pod tym adresem, zasadnie uznano skuteczność doręczenia przez awizo z upływem czternastego dnia od pozostawienia go w placówce operatora pocztowego (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.). A zatem, nawet jeżeli w dacie doręczenia skarżący nie mieszkał już pod adresem, na który dokonano doręczenia, wobec niepowiadomienia o tym organów państwa przez dokonanie odpowiedniej aktualizacji rejestrów urzędowych, które adres ten zawierały, skarżący nie może skutecznie zarzucać naruszenia art. 148 § 1 i art. 150 O.p. Z tożsamych względów za chybiony uznać też należy zarzut naruszenia art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., bowiem ocena zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia adresu skarżącego, pod który winno nastąpić doręczenie decyzji, była obiektywna, wyczerpująca i prawidłowa. W konsekwencji decyzja ta została doręczona prawidłowo przez awizo (doręczenie zastępcze, o którym wspomniano w zarzucie kasacyjnym, polega na doręczeniu pisma innej osobie, na warunkach i w trybie przewidzianym w art. 149 O.p.). W konsekwencji chybiony jest także zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten stanowi bowiem, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Ponieważ skarżący nie kwestionuje, że odwołanie wniósł po upływie 14 dni od daty, która upłynęła od zakończenia okresu awizowania przesyłki zawierającej decyzję, nie ma wątpliwości co do prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Skarżący bezskutecznie próbował podważyć przesłanki rozstrzygnięcia podjętego na podstawie przytoczonego przepisu, niemniej wobec nieskuteczności tych zabiegów nie może zasadnie kwestionować wynikającego z niego sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bowiem nie było podstaw do zastosowania tego przepisu. W konsekwencji prawidłowo przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia (a nie "zaskarżonego przepisu", jak wskazano w skardze kasacyjnej) doprowadziła do oddalenia (nieuwzględnienia) skarg na podstawie art. 151 P.p.s.ai. Rozstrzygnięcie to Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje i stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz stosowanego odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącego na rzecz organu administracji publicznej kwotę 360 zł tytułem opłaty za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji.